SBS ve 9.Sınıf Merkezi - Blogcu</titlne> <meta name="generator" content="blogcu.com" /> <meta name="robots" content="follow, all" /> <link rel="stylesheet" href="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/style.css" type="text/css" media="screen" />  <script type="text/javascript"> <![CDATA[//><!]]> </script> <script type="text/javascript" src="http://static.blogcu.com/js/xgemius.js"></script> <link rel="alternate" type="application/rss+xml" title="SBS ve 9.Sınıf Merkezi - Blog RSS" href="http://yalpturk.blogcu.com/besleme/rss" /><meta name="description" content="Yılmaz Alp Öztürk" /><meta name="title" content="SBS ve 9.Sınıf Merkezi" /><meta name="keywords" content="yalpturk" /><link rel="canonical" href="http://yalpturk.blogcu.com" ></head> <body><script type="text/javascript"> var _gaq = _gaq || []; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-482556-13']); _gaq.push(['_setDomainName', '.blogcu.com']); _gaq.push(['_trackPageview']); (function() { var ga = document.createElement('script'); ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js'; ga.setAttribute('async', 'true'); document.documentElement.firstChild.appendChild(ga); })(); </script><script language="Javascript">function ShowPicture(id,Source) { if (Source=="1"){ if (document.layers) document.layers[''+id+''].visibility = "show" else if (document.all) document.all[''+id+''].style.visibility = "visible" else if (document.getElementById) document.getElementById(''+id+'').style.visibility = "visible" } else if (Source=="0"){ if (document.layers) document.layers[''+id+''].visibility = "hide" else if (document.all) document.all[''+id+''].style.visibility = "hidden" else if (document.getElementById) document.getElementById(''+id+'').style.visibility = "hidden" } } </script> <style type="text/css"> #virgul_buyuk { position:absolute; visibility:hidden; border:0; width: 468px; height:250px; z-index: 999996; } #virgul_kucuk { display:block; border:0; z-index: 999997; height: 0 auto; } #container_virgul { z-index: 999998; position: absolute; top:0; left:295px; } </style> <div id="bb_navbar" style="display: block; position: absolute; width: 100%; top: 0; left: 0; z-index: 999999;"> <iframe src="http://www.blogcu.com/blogbar/index/15/5" width="100%" scrolling="no" height="60" frameborder="0" id="iframe" marginheight="0" marginwidth="0" allowtransparency="yes"> </iframe> <div id="container_virgul"> <div id="virgul_kucuk" onMouseOver="ShowPicture('virgul_buyuk',1)"> <script type="text/javascript" src="http://prm.virgul.com/ad_rotate372.php"></script> </div> <div id="virgul_buyuk" onMouseOut="ShowPicture('virgul_buyuk',0)"> <script type="text/javascript" src="http://prm.virgul.com/ad_rotate413.php"></script> </div> </div> </div> <br/> <br/> <br/>  <div id="container"> <div id="header"> <div id="raccoglitore"> <div id="logo"><h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com" title="SBS ve 9.Sınıf Merkezi">SBS ve 9.Sınıf Merkezi</a></h1><h2>Yılmaz Alp Öztürk</h2></div> <div id="rss"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/besleme/rss" ><img alt="SBS ve 9.Sınıf Merkezi" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/rss.png" /></a></div> </div> <div id="navbar_top"></div> <div id="navbar"> <ul> <li class="page_item"><a id="linkbutton" href="http://yalpturk.blogcu.com">Ana Sayfa</a></li> <li class="page_item"><a id="linkbutton" href="http://yalpturk.blogcu.com/yilmaz-alp-ozturk/2672757">Yılmaz Alp Öztürk</a></li> <li class="page_item"><a id="linkbutton" href="http://yalpturk.blogcu.com/nicin-burasi/2692651ogcu.com/yilmaz-alp-ozturk/2672757">Niçin Burası</a></li><li class="page_item"><a id="linkbutton" href="http://yalpturk.blogcu.com/nicin-burasi/2692651ogcu.com/yilmaz-alp-ozturk/2672757">1.377.479 Ziyaretçi</a></li> <li class="page_item"><a id="linkbutton" href="http://yalpturk.blogcu.com/">4.942.873 Sayfa Gösterimi</a></li> </ul> </ul> </ul> </ul> </div> <div id="navbar_bottom"></div> </div> <div id="content">  <div id="leftbar"> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/mutlu-yillar/6648162">Mutlu Yıllar..!!</a></h1> <div id="postcontent"><p> <font class="Apple-style-span" face="georgia"><span class="Apple-style-span" style="font-size: large;"><font class="Apple-style-span" color="#FF0066">Herkesin mutlu bir yıl geçirmesi dileğiyle...</font></span><br></font><font class="Apple-style-span" face="georgia"><br>Yılmaz Alp Öztürk<br> </font></p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /></span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/mutlu-yillar/6648162#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 27, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/mutlu-yillar/6648162">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-ucgende-aci-kenar-bagintilari/6647930">9.Sınıf Üçgende Açı-Kenar Bağıntıları</a></h1> <div id="postcontent"><p> <span class="Apple-style-span" style="font-family: arial, helvetica, verdana, sans-serif; font-size: 13px; color: rgb(51, 51, 51); "><b><font size="3"><font face="Times New Roman">ÜÇGENDE AÇI-KENAR BAĞINTILARI</font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">1. Bir üçgende ölçüsü büyük olan açının karşısındaki kenar uzunluğu, ölçüsü küçük olan açının karşısındaki kenar uzunluğundan daha büyüktür.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image070.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></font><br></b><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC üçgeninde m(A) > m(B) > m(C</font>)<br><font face="Verdana">a > b > c</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Terside geçerlidir. Uzun kenarı gören açı kısa kenarı gören açıdan daha büyüktür.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">İkizkenar üçgenden de bildiğimiz gibi eşit açıların karşılarındaki kenarlar eşittir.</font></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(B) = m(C) => |AB| = |AC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(A) < m(B) = m(C) ise</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|BC| < |AB| = |AC| olur.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image071.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Bir üçgende bir tane geniş açı olabileceğinden geniş açının karşısındaki kenar daima en büyük kenar olur.</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">2. Bir üçgende herhangi bir kenarın uzunluğu diğer iki kenarın uzunlukları toplamından küçük farkının mutlak değerinden büyüktür.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC üçgeninde </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">lb - c l <a < (b + c)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Diğer kenarlar için de aynı durum geçerlidir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|a </font><font face="Verdana">� c|</font><font face="Verdana"> < b < (a + c) ve |a </font><font face="Verdana">� b|</font><font face="Verdana"> < c < (a + b) olur.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image070.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">3. Dik, dar ve geniş açılı üçgenlerde kenarlar arasındaki ilişkiler.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">a. Bir dik üçgende</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">kenarlar arasında</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">a2 = b2 + c2 bağıntısı vardır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image072.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">b. Dar açılı üçgen</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">b ve c sabit tutulup A açısı küçültülürse a da küçülür.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(A) < 90° </font><font face="Symbol">Û </font><font face="Verdana">a2 < b2 + c3</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image073.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">c. Geniş açılı üçgen </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">b ve c sabit tutulup A açısı büyütülürse a da büyür. </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(A) < 90° </font><font face="Symbol">Û </font><font face="Verdana">a2 > b2 + c3</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image074.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">4. Çeşitkenar bir üçgende aynı köşeden çizilen yükseklik, açıortay ve kenarortay uzunluklarının sıralanması,</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image075.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AH| = ha ; yükseklik</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AN| = nA ; açıortay</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AD| = Va ; kenarortay</font></font></font><br><br></b><div align="center"><div align="center"><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana"><b>ha< nA <Va</b></font></font></font></div></div><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">5. Çeşitkenar bir üçgende, açı, açıortay, kenarortay ve yükseklik arasındaki sıralama;</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC üçgeninde a, b, c kenar uzunluklarıdır. </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(A) > m(B) > m(C) olduğuna varsayalım. </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Bu durumda üçgende</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image076.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">kenarlar : </font><font face="Verdana">a > b > c</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">yükseklikler : </font><font face="Verdana">ha < hb < hc</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Açıortaylar :</font><font face="Verdana"> nA < nB < nC</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Kenarortaylar : </font><font face="Verdana">Va < Vb < Vc</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">şeklinde sıralanırlar. Yani üçgenin yardımcı elemanları kenarlarının sırasına ters olarak sıralanır.</font></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Eşkenar ve ikizkenar üçgen için bu sıralamalar geçerli değildir.</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">6. Bir kenarları ortak olan içiçe iki üçgenden içtekinin çevresi daha küçük olur.</font></font></font> <br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|BD| + |DC| < |AB| + |AC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image077.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABCD bir dörtgen, a, b, c, d kenar uzunlukları [AC] ve [BD] köşegenlerdir.</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABCD dörtgeninde karşılıklı kenarların uzunlukları toplamı, köşegenlerin uzunlukları toplamından küçüktür.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image078.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">a + c < |AC| + |BD| ve b + d < |AC| + |BD|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">köşegen uzunlukları toplamı çevreden daha büyük ve çevrenin yarısından daha küçük olamaz.</font></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">İç içe şekillerde içteki şeklin çevresi daha küçük olacağından</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|DA| + |AB| + |BC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">toplamı |DE| + |EF| + |FC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">toplamından daha büyüktür. </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image079.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">7. ABC üçgeninin içindeki herhangi bir P noktası için;</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AP| + |BP| + |CP|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">toplamı ABC üçgeninin çevresinden büyük, çevresinin yarısından küçük olamaz.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image080.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image081.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Burada<img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image082.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"> ve Çevre değerleri sınır değer değildir.</font></font></font></b></li></ul><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">DİK ÜÇGEN</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Bir açısının ölçüsü 90° olan üçgene dik üçgen denir. Dik üçgende 90° nin karşısındaki kenara hipotenüs, diğer kenarlara dik kenar adı verilir. Hipotenüs üçgenin daima en uzun kenarıdır.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">şekilde, m(A) = 90°</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">[BC] kenarı hipotenüs</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">[AB] ve [AC] kenarları</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">dik kenarlardır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image083.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">PİSAGOR BAĞINTISI</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Dik üçgende dik kenarların uzunluklarının kareleri toplamı hipotenüsün uzunluğunun karesine eşittir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC üçgeninde m(A) = 90°</font></font></font><br><br></b><div align="center"><div align="center"><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana"><b>a2=b2+c2</b></font></font></font></div></div><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image084.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ÖZEL DİK ÜÇGENLER</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">1. (3 - 4 - 5) Üçgeni</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Kenar uzunlukları </font><font face="Verdana">(3 - 4 - 5) sayıları veya bunların katı olan bütün üçgenler dik üçgendir. (6 - 8 - 10), (9 - 12 - 15), </font><font face="Verdana">� gib</font><font face="Verdana">i</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image085.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">2. (5 - 12 - 13) Üçgeni</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Kenar uzunlukları (5 - 12 - 13) sayıları ve bunların katı olan bütün </font><font face="Verdana">üçgenler dik üçgenlerdir. </font><font face="Verdana">(10 - 24 - 26), (15 - 36 - 39), </font><font face="Verdana">� gibi</font><font face="Verdana">.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image086.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Kenar uzunlukları 8, 15, 17 sayıları ile orantılı olan üçgenler dik üçgenlerdir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image087.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Kenar uzunlukları 7, 24, 25 sayıları ile orantılı olan üçgenler dik üçgenlerdir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image088.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">3. İkizkenar dik üçgen</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC dik üçgen |AB| = |BC| = a </font><font face="Verdana">|AC| = a</font><font face="Symbol">Ö</font><font face="Verdana">2 </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(A) = m(C) = 45° İkizkenar dik üçgende</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">hipotenüs dik kenarların </font><font face="Symbol">Ö</font><font face="Verdana">2 katıdır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image083.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">4. (30° </font><font face="Verdana">� 60° � 90°) Üçgen</font><font face="Verdana">i</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABC eşkenar üçgeni yükseklikle ikiye bölündüğünde</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ABH ve ACH (30° - 60° - 90°)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">üçgenleri elde edilir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AB| = |AC| = a</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|BH| = |HC| = </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image089.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">pisagordan </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image090.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image091.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">(30° - 60° - 90°) dik üçgeninde; 30°'nin karşısındaki kenar</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">hipotenüsün yarısına eşittir. 60° nin karşısındaki kenar,</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">30° nin karşısındaki kenarın </font><font face="Symbol">Ö</font><font face="Verdana">3 katıdır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image092.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">5. (30° - 30° - 120°) Üçgeni</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">(30° - 30° - 120°) üçgeninde 30° lik açıların karşılarındaki kenarlara a dersek 120° lik açının karşısındaki kenar a</font><font face="Symbol">Ö</font><font face="Verdana">3 olur.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image093.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">6. (15° - 75° - 90°) Üçgeni </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">(15° - 75° - 90°) üçgeninde</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">hipotenüse ait yükseklik |AH| = h dersek, hipotenüs </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|BC| = 4h olur. </font><font face="Verdana">Hipotenüs kendisine ait yüksekliğin dört</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">katıdır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image094.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">ÖKLİT BAĞINTILARI</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Dik üçgenlerde hipotenüse ait yüksekliğin verildiği durumlarda benzerlikten kaynaklanan öklit bağıntıları kullanılır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image095.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">1</font><font face="Verdana">. Yüksekliğin hipotenüste ayırdığı parçaların çarpımı yüksekliğin karesine eşittir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">h2 = p.k</font></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">2.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">b2 = k.a</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">c2 = p.a</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">3.</font><font face="Verdana"> ABC üçgeninin alanını iki farklı şekilde yazıp eşitlediğimizde</font></font></font><br><br></b><div align="center"><div align="center"><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana"><b>a.h =b.c</b></font></font></font></div></div><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><font face="Times New Roman"><font size="3"><b><font face="Verdana">Yukarıda anlatılan öklit bağıntıları kullanılarak</font><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image096.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></b><font face="Verdana"><b> elde edilir.<br><br>Genellikle bu öklit bağıntısını kullanmak yerine, yukarıdaki öklit bağıntıları ve pisagor bağıntısını kullanarak çözüme gideriz.</b></font></font></font></li></ul><ul><li style="font: normal normal normal 10pt/normal arial, helvetica, verdana, sans-serif; "><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">İKİZKENAR ÜÇGEN</font></font></font></b></li></ul><b><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">İkizkenar üçgenin tepe açısından tabanına çizilen yükseklik, hem açıortay, hem de kenarortaydır.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image097.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">1.</font><font face="Verdana"> Bir üçgende, açıortay aynı zamanda yükseklik ise bu üçgen ikizkenar üçgendir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AB| = |AC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|BH| = |HC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(B) = m(C)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image098.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">2.</font><font face="Verdana"> Bir üçgende, açıortay aynı zamanda kenarortay ise bu üçgen ikizkenar üçgendir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AB| = |AC|,</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">[AH] </font><font face="Symbol">^</font><font face="Verdana"> [BC]</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(B) = m(C)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image099.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">3.</font><font face="Verdana"> Bir üçgende, yükseklik aynı zamanda kenarortay ise bu üçgen ikizkenar üçgendir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AB| = |AC|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(BAH) = m(HAC)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">m(B) = m(C)</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image100.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">İkizkenar üçgende açıortay, kenarortay ve yüksekliğin aynı olması birçok yerde karşımıza çıktığından çok iyi bilinmesi gereken bir özelliktir.</font></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">4.</font><font face="Verdana"> İkizkenar üçgende ikizkenara ait yükseklikler eşittir. Bu durumda yüksekliklerin kesim noktasının ayırdığı parçalarda eşit olur.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image101.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">5.</font><font face="Verdana"> İkizkenar üçgende ikizkenara ait kenarortaylar ve kenarortayların kesim noktasının ayırdığı parçalar da birbirine eşittir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image102.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">6.</font><font face="Verdana"> İkizkenar üçgende eşit açılara ait açıortaylar da eşittir. Açıortaylar birbirini aynı oranda bölerler.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image103.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">7. </font><font face="Verdana">İkizkenar üçgende ikiz olmayan kenar üzerindeki herhangi bir noktadan ikiz kenarlara çizilen dikmelerin toplamı, ikizkenarlara ait yüksekliği verir.</font></font></font> <br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">|AB| = |AC| </font><font face="Symbol">Þ </font><font face="Verdana">|LC| = |HP| + |KP|</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image104.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">8.</font><font face="Verdana"> İkizkenar üçgende tabandan ikiz kenarlara çizilen paralellerin toplamı, ikiz kenarların uzunluğuna eşittir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image105.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image106.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">EŞKENAR ÜÇGEN</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">1.</font><font face="Verdana"> Eşkenar üçgende bütün açıortay, kenarortay yükseklikler çakışık ve hepsinin uzunlukları eşittir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">nA = nB = nC = Va = Vb = Vc = ha = hb = hc </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image107.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">2.</font><font face="Verdana"> Eşkenar üçgenin bir kenarına a dersek yük seklik </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image108.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"><font face="Verdana">Bu durumda eşkenar üçgenin alanı </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image109.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image110.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">yükseklik cinsinden alan değeri</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Alan(ABC) = <img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image111.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">3.</font><font face="Verdana"> Eşkenar üçgenin içindeki herhangi bir noktadan kenarlara çizilen dik uzunlukların toplamı, eşkenar üçgene ait yüksekliği verir.</font></font></font> <br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Bir kenarı a olan eşkenar üçgende;</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image112.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image113.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">4.</font><font face="Verdana"> Eşkenar üçgenin içindeki herhangi bir noktadan kenarlara çizilen paralellerin toplamı bir kenar uzunluğuna eşittir.</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image114.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><font face="Verdana">Bir kenarı a olan ABC eşkenar üçgeninde</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="3"><img src="http://geometri.us/pc/GEOM1_dosyalar/image115.gif" border="0" alt="" class="tcattdimgresizer" onload="NcodeImageResizer.createOn(this);"></font></font></b></span></p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /> Kategori: <a href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'>Dokuzuncu Sinif</a> | </span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-ucgende-aci-kenar-bagintilari/6647930#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 26, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-ucgende-aci-kenar-bagintilari/6647930">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-isi-ve-sicaklik/6647915">9.Sınıf Isı ve Sıcaklık</a></h1> <div id="postcontent"><p> <span class="Apple-style-span" style="font-family: helvetica, sans-serif, arial; font-size: 13px; "><div id="post_message_287039"><font color="Red">ISI VE SICAKLIK</font><br><br><br><b><br>Maddeyi oluşturan atom yada moleküller sürekli hareket halindedir.<br>Bu hareket katı maddede denge konumu etrafındaki titreşimler , sıvı ve gaz<br>larda ise hem titreşim hem de bir çok çarpışmalar sonucu kırık çizgiler hali<br>nde öteleme hareketleri şeklindedir. Bu nedenle maddenin her atom veya molekülünün kinetik enerjisi vardır.<br></b><br>B<b>ir maddenin sıcaklığı denilince , maddeyi oluşturan atom ya da mole<br>küllerin sadece bir tanesinin ortalama kinetik enerjisi ile orantılı tanecilik <br>anlaşılır.<br>Bir maddenin ısısı denilince , maddeyi oluşturan tüm taneciklerin kin<br>etik ve potansiyel enerjilerinin toplamıdır.^^Q^^ ile gösterilir.<br><br>Bir maddenin ısısı tanımlanırken aşağıdaki sonuçlar dikkate alınmalıdır.</b><br><br><font color="Red">1-)</font><b>Bir maddenin sıcaklığı kütleye bağlı değilken ısı kütle ile doğru orantılıdır. Örneğin bir bardak kaynar suyun sıcaklığı ile bir tencere kaynar suyun sıcaklığı aynı fakat kütlesi fazla olan bir tencere suyun ısısı <br>daha fazladır.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font><b>Sıcaklık enerji değil , ısı bir enerji türüdür.</b><br><font color="#ff0000">3-)</font><b>Sıcaklık termometre ile ölçülebilir. Isı her hangi bir araçla ölçülmez , ancak kütlesi ve sıcaklığına bağlı olarak hesaplanabilir.</b><br><br><br><font color="Red">TERMOMETRELER</font><br><br><br><b>Cisimlerin sıcaklıklarını ölçen araçlara termometre denir.<br>Yaygın olarak sıvı (civalı veya alkollü) termometre kullanılır. Katı ve sıvıların genleşme katsayılarının farklı oluşundan yararlanılarak yapılır.<br>İyi bir sıvılı termometrede sıvı haznesinin büyük , kılcal borusunun çok ince , genleşmesinin az olması , kullanılan sıvının genleşmesinin büyük olması gerekir.<br>Termometreler bölmelendirilirken , suyun donma ve kaynama sıcaklıkları (1 ATM basıncı altında) esas alınmıştır.</b><br><br><font color="#ff0000">1-)</font><b>CELCİUS:Suyun donma sıcaklığını 0C ,kaynama sıcaklığını 100<br>C olarak kabul eder. Bu iki sıcaklık arası 100 eşit bölmeye ayrılmış ve her bir bölmeye 1C denilmiştir.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font><b>FAHRENHAYT:Suyun donma sıcaklığını 32F , kaynama sıcaklı-<br>ğını 212F olarak kabul eder. Bu iki sıcaklık arası 180 eşit bölmeye ayrılmış</b><br><b>tır ve her bir bölmeye 1F denmiştir.</b><br><font color="Red">3-)</font><b>REOMÖR:Suyun donma sıcaklığını 0R , kaynama sıcaklığını 80 olarak kabul eder. 80 eşit bölmeye ayrılmıştır. Her bir bölmeye 1R denir.</b><br><font color="#ff0000">4-</font>)<b>KELVİN:Saf suyun 273K donduğunu 373K kaynadığını kabul eden termometreye denir. Bu termometrede bütün sıcaklıklar pozitif sayılarla ifade edilir.</b><br><font color="#ff0000">5-)</font><b>HERHANGİ BİR TERMOMETRE (X):Saf suyun donma noktasın<br>AX , kaynama noktası da BX olarak ölçmüş olsun. Bunlara göre bütün termometrelerin şeması aşağıdaki gibi olur.<br><br>C R F-32 T-273 X-A<br>¬¬¬----- = --------= ---------= ---------- = ------------<br>100 80 180 100 B-A<br></b><br><br><br><font color="#ff0000">MADDELERİN ISI ALIŞ-VERİŞİ<br>(CALORİMETRE) YASALARI</font><br><br><b>Enerjinin korunum yasasından yararlanılarak kalorimetre yasaları aşağıdaki gibi özetlenebilir.<br></b><br><font color="#ff0000">1-</font><b>Isı alış verişi sırasında bir olayın gerçekleşmesi için harcanan ısı enerjisi,bu olayın tersi gerçekleşirken ortamdan alınan ısı enerjisine eşittir.</b><br><font color="#ff0000">2-</font><b>Sıcaklıkları farklı maddeler bir araya getirilirse sıcaklıkları eşitleninceye kadar aralarında ısı alış verişi yaparlar. <br><br>Isıca yalıtılmış kapalı bir sistemde alınana ısı , verilen ısıya eşittir. Ya da ısıca yalıtılmış kapalı ortamlarda ısı değişimleri toplamı sıfırdır. <br>Kütlesi m1 , özısısı C1 , sıcaklığı t1 ve kütlesi m2 , özısısı C2 , sıcaklığı t2 <br>Olan iki madde ısıca yalıtılmış bir ortamda bir araya getirilsin. Maddeler için t1  t2 ve denge sıcaklığı t ise<br><br>Q(alınan)=Q(verilen) <br><br>m1 C1 (t-t1) + m2 C2 (t-t2) = O dır. <br><br>NOT:Isı alış verişi yapan maddelerin ısı sığaları eşit ise , denge sıcaklığı maddenin ilk sıcaklıklarının aritmetik ortalamasıdır.<br>M1 C1 = m2 C2 = t = t1+t2<br>2 </b><br><font color="#ff0000">ISI MİKTARI VE HESAPLANMASI (CALORİMETRE)</font><br><br><b>Bir maddenin ısı enerjisindeki değişme ya sıcaklık ya da maddenin hal değişmesine neden olur. Isısı değiştirilen madde hal değişmiyorsa , ısı değişimi ile doğru orantılı olarak sıcaklık değişimi olur.<br>ÖZGÜL ISI (ISINMA ISISI) :Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1C değiştiren ısı miktarıdır.^^C^^ ile gösterilir. Birimi Calori /C‘ dir.</b><br><br><b>1 CALORİ : 1 gram saf suyun sıcaklığını 1C değiştirmek için gereken ısı miktarıdır.<br>ISI SIĞASI : m gram maddenin sıcaklığını 1C değiştirmek için gerekli ısı miktarıdır. Birimi Cal / C ‘ dir.<br><br>Isı sığası : m.C<br><br>Öz ısı tanımını kullanarak m gram maddenin sıcaklığını tC  değiştirmek için gerekli ısı miktarını Q2 = m C  t bağıntısı ile buluruz.<br>BİRİMLER : Q : Calori (cal)<br>M : gram<br>t : tson – tilk (C)<br>C : Cal / g  C<br>1 Cal : 4,18 joule<br><br>Maddeye aktarılan ısı maddenin yalnız sıcaklığını değiştiriyorsa bu değişim doğru orantılıdır.<br>Grafiğin eğimi : tg = t<br></b><br><br><br><font color="#ff0000">MADDELERİN FİZİKSEL HAL DEĞİŞTİRMELERİ</font><br><br><b>Hal değişimine uğramayan bir maddeye ısı enerjisi verilirse ;<br>Q = m.c.t bağıntısına göre cismin sıcaklığı artar.<br>Madde katı ise belli bir sıcaklık derecesine kadar sıcaklığı yükselir, daha sonra sıvı hale geçer. Madde sıvı ise belli bir sıcaklıktan sonra kaynamaya başlar. Katı sıvılaşırken ( erirken ) , erime bitinceye kadar , sıvı buharlaşırken sıvı bitinceye kadar daima sıcaklık sabit kalır. Yani madde hal değiştirirken sıcaklık ve kütle değişmez. O anda verilen ısı enerjisi hal değişimin sağlar. Yani maddenin molekülleri arasındaki bağları çözmeye harcanır.<br></b><br><font color="#ff0000">ERİME :</font> <b>Bir katı maddenin ısı enerjisi alarak katı halden sıvı hale geçmesi olayıdır.</b><br><br><font color="#ff0000">ERİME NOKTASI (DONMA NOKTASI ) :</font> <b>Belirli bir basınç altında katı maddenin erimeye başladığı sıcaklık derecesine denir.^^te^^ ile gösterilir. Buz için 0C dir.<br></b><br><font color="#ff0000">ERİME ISISI ( Le )</font> : <b>1 atmosfer basınç altında ve erime noktasında bulunan katı haldeki 1 gram arı maddeyi aynı sıcaklıkta sıvı haline dönüştüren ısı miktarına o maddenin erime ısısı denir. 0C deki buz için <br>Le = 80 calori / Gram</b><br><br><br><font color="Red">DONMA :</font><b> Bir sıvı maddenin ısı kaybederek sıvı halden katı hale geçmesi olayıdır.<br> saf bir maddenin erime noktası , donma noktasına , erime ısısı donma ısısına eşittir.<br>M gram maddenin erimesi için gerekli ısı Q = m . Le ile bulunur.<br>Madde hal değiştirirken hacmi değişir hacimleri değişir. Bazılarının hacimleri küçülür. Bazılarınınki büyür. Örneğin : Buz eriyince hacmi küçülür. Su donunca hacmi büyür.<br><br>Erime ve Katılaşmada Basıncın Etkisi : Erime sırasında cismin hacmi küçülüyorsa bunun üzerine etki eden basınç arttırılırsa erime noktası düşer. Erimede cismin hacmi büyürse basınç artarsa erime noktası yükselir.<br><br>Aşırı Erime Veya Donmadaki Gecikme : Bir sıvının donma noktasından daha düşük sıcaklığa kadar soğutulduğu halde donmaması olayına denir. Donmadaki gecikme , sıvının moleküllerine bağlı bir olay anormal bir durumdur. Bu durumdaki bir sıvıya sıvısının kristalinden küçük bir parça atılırsa veya sarsılırsa , sıvının bir kısmı hemen donar sıcaklığı da donma noktasına yükselir. <br>Eğer su aşırı ergirmiş ise ; kristali atılınca donacak suyun kütlesi (x)<br><br>X = m .t bağıntısından bulunur. Burada ;<br>L +c .t<br>M = aşırı erimiş suyun kütlesi ; L = Buzun erime ısısı ( 80 cal / gr. )<br>C = buzun ısınma ısısı ( C buz = 0,5 cal / gr - C ) , t = aşırı erimiş suyun sıcaklığı ( - ) olduğu halde bunun mutlak değeri alınır.</b><br><br><font color="#ff0000">ERİME KANUNLARI :</font><br><br><font color="#ff0000">1-)</font> <b>Plastik maddeler hariç olmak üzere kristal yapılı her katı maddenin sabit bir basınç altında bir erime noktası vardır.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font> <b>Erime süresinde maddenin sıcaklığı sabit kalır. Şimdi bir katı maddenin erimesi olayını sıcaklığının zaman göre değişim grafiği ile gösterelim.<br>Katı maddenin ilk sıcaklığını ( t1 ) , erime sıcaklığı te ise ;<br>Grafiğin 1. bölgesinde katı erime sıcaklığına kadar<br>ısınmıştır. Madde katı haldedir.</b><br><font color="Red">2.</font> <b>Bölgede verilen ısı katı maddenin molekülleri arasında<br>ki bağı çözmek için harcamış olup ; madde katı-sıvı karışımı<br>haldedir.</b><br><font color="#ff0000">3.</font> <b>Bölgede ise maddenin erimesi bitmiştir , madde tama<br>men sıvı haldedir.<br></b><br><font color="#ff0000">DONMA KANUNLARI :</font><br><br><font color="#ff0000">1-)</font><b>Katısı kristal yapılı olan her sıvını basınç altında belli bir donma noktası vardır.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font><b>Katılaşma süresince maddenin sıcaklığı değişmez.</b><br><br><b>İlk sıcaklığı t1 , donma noktası td olan bir sıvı maddenin<br>donma grafiği.<br>Bu iki grafiğin zaman ekseni , aynı zamanda maddenin<br>aldığı verdiği ısının , sıcaklığa bağlı değişim eksenidir.<br>Bu grafiklerin bölgelerine göre , cismi verilen gereken<br>Isı miktarını hesaplayalım.<br></b><br><font color="#ff0000">BUHARLAŞMA :</font><br><br><b>Bir sıvı maddenin ısı enerjisi alarak sıvı halden gaz hale geçmesidir. Erime belli bir sıcaklık derecesinde olduğu halde buharlaşma her sıcaklık derecesinde olur. Eğer böyle olmasaydı ıslanan bir cisim suyun kaynama noktasına kadar ısıtılırdı.</b><br><br><font color="Red">BUHARLAŞMA ISISI (Lb) :</font> <b>1 atmosfer basınç altında belli bir sıcaklıkta 1 gram sıvıyı aynı sıcaklıkta buhar haline dönüştüren ısı miktarına <br>buharlaşma ısısı denir.<br>100C de su için Lb = 540 cal/g<br>Buharlaşma ısısı ; sıvının buharlaştığı sıcaklık derecesine bağlıdır. Yani sıvını sıcaklığı artarsa Lb küçülür.<br>Kütlesi M olan maddeyi sıvı halden gaz haline getirmek için Q = M . Lb enerjisi verilmelidir.<br></b><br><font color="#ff0000">UYARI :</font> <b>Buharlaşan sıvı çevresinden ısı alır. Onun için elimize kolonya dökünce serinlik hissederiz. Ayrıca terimiz veya ıslak çamaşırlarımız üzerimizde kurursa hasta oluruz. Bunun da sebebi vücudumuzun ısı kaybetmesidir.</b><br><br><font color="#ff0000">YOĞUNLAŞMA :</font> <b>Gaz (buhar) halinde bulunan bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçme olayına denir. Sıvı madde buharlaşırken aldığı ısıyı, yoğunlaşırken aynen geri verir. Bir sıvının belli bir<br>sıcaklık derecesinde buharlaşma ısısı, yoğunlaşma ısısına eşittir.</b><br><br><font color="#ff0000">KAYNAMA :</font> <b>Isıtılan bir sıvının iç buhar basıncının dış basınca eşit olduğu anına kaynama denir. Kaynamanın oluştuğu sıcaklık derecesine kaynama noktası denir.<br></b><br><font color="#ff0000">Kaynama Kanunları:</font><br><font color="#ff0000">1)</font><b>Her sıvı maddenin sabit bir basınç altında kaynama sıcaklığı (Kaynama Noktası) vardır.</b><br><font color="#ff0000">2)</font>S<b>abit bir basınçta kaynama süresince sıvının sıcaklığı değişmez.</b><br><br><font color="#ff0000">UYARILAR:</font><br><font color="#ff0000">1)</font><b>Bir sıvının içine yabancı maddeler katılırsa kaynama noktası yükselir.</b><br><font color="#ff0000">2)</font><b>Kaynama noktası basınç ile doğru orantılıdır. Yani basınç artarsa kaynama noktası da artar. Basınç düşerse kaynama noktası da düşer.<br>Saf su deniz seviyesinde100C kaynadığı halde denizden yüksekte olan Ankara’da 87-98C de kaynar.</b><br><br><font color="#ff0000">SÜBLİMLEŞME:</font> <b>Bir katı maddenin ısı enerjisi alarak sıvı hale gelmeden doğrudan doğruya buhar haline geçmesi olayına denir.<br>Şimdi bir katı maddenin belli bir sıcaklıktan itibaren gaz haline gelinceye kadar , hal değişim grafiğini çizelim.<br>Bu grafik kütlesi M , ısınma ısısı ( Ck ) ,<br>erime ısısı ( Le ) , buharlaşma ısısı ( Lb ) olan<br>bir maddeye ait olsun. Her aralık için ısı <br>denklemlerini yazalım.</b><br><font color="#ff0000">1. ARALIK :</font> <b>Cismin sıcaklığını t1C den <br>erime noktasına kadar arttırmak için verilen ısı:<br>Q1 = M . CK . ( te – t1 )<br><font color="#ff0000">2. ARALIK :</font> Maddenin katı-halden , sıvı hale geçtiği aralık olup ,<br>Q = Q2 - Q1 = M . Le ısısını almıştır.<br><font color="#ff0000">3. ARALIK : </font>Sıvılaşan katı maddenin kaynama noktasına kadar ısıtıldığı aralık olup , verilen ısı Q3 – Q2 = M . Csıvı ( tk – te ) ile bulunur.</b><br><font color="#ff0000">4. ARALIK : </font><b>Kaynama noktasına kadar ısınan sıvının tamamen gaz <br>haline geçebilmesi için ısıtıldığı aralık olup Q = Q4 – Q3 =M . Lb ısısını almıştır.</b><br><font color="Red">AÇIK HAVADA BUHARLAŞMA HIZINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER</font><br><font color="#ff0000">1-)</font><b>Açık havada buharlaşma hızı , havanın sıcaklığı ile doğru orantılıdır. Sıcak havada buharlaşma hızlı olur.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font><b>Buharlaşma hızı buharlaşacak sıvının havaya açık yüzeyinin büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Yüzey geniş ise buharlaşma hızlı olur.</b><br><font color="#ff0000">3-)</font><b>Buharlaşma hızı , buharlaşacak sıvının havadaki buharları ile ters orantılıdır. Buharlar havada çok ise buharlaşma yavaş olur.</b><br>[COLOR="Red"]4-)[/COLOR<b>]Buharlaşma hızı rüzgarlı havada hızlı olur.</b><br><font color="#ff0000">5-)</font><b>Buharlaşma hızı basınç ile ters orantılıdır.</b><br><font color="#ff0000">6-)</font><b>Buharlaşma hızı sıvının cinsine bağlıdır.</b><br><br><font color="Red">ISININ YAYILMASI:</font><br><font color="#ff0000">1-)</font><font color="#ff0000">ISININ İLETKENLİK (İLETİM) YOLU İLE YAYILMASI : </font><b>Sıcaklıkları farklı cisimler birbirlerine dokundurulduklarında ısı alış-verişi yaparlar. Bu alış-veriş (atomlar) tanecikler arasında olur. Her elementin ısı iletkenliği farklıdır. Onun içi ısı iletkenliği maddenin ayırt edici özelliklerinden biridir. En iyi ısı iletkenleri metallerdir. Metallerden sonra diğer katılar , sıvılar ve gazlar sıralanır.</b><br><font color="#ff0000">2-)</font><font color="Red">KONVEKSİYON YOLU İLE ISI YAYILMASI : </font><b>Isı enerjisinin maddesel bir ortam yardımı ile yayılmasına denir. Isı enerjisi maddelerin moleküllerinin hareketi ile iletilir. Sıvı ve gazlarda görülür. Bir kaptaki suyu ısıtırken önce alttaki moleküller ısınır. Isınan molekülün hacmi büyür ve yoğunluğu küçülür. Küçük yoğunluklu moleküller yüzeye doğru harekete geçerler , bu durumda soğuk moleküllerde dibe çöker. Bu hareketler sıvı içinde bir molekül akımı oluştururlar. Aynı olay bir odanın ısınmasında hava moleküllerinin hareketinde de görülür.</b><br><font color="#ff0000">3-)IŞIMA YOLU İLE ISI YAYILMASI :</font> <b>Bütün ısı kaynakları , boşlukta ve maddesel ortamlarda yayılma özelliğine sahip ısı ve ışık dalgaları yayarlar. Bu olaya ışıma denir.<br>Isı enerjisi taşıyan dalgaları soğuran maddeler onların enerjilerini alarak ısınırlar.<br>Güneşin dünyamızı ısıtması ışıma yolu ile ısının yayılması sonucu gerçekleşir.<br></b></div><div><b><br></b></div></span></p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /> Kategori: <a href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'>Dokuzuncu Sinif</a> | </span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-isi-ve-sicaklik/6647915#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 26, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-isi-ve-sicaklik/6647915">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-organik-bilesikler/6647907">9.Sınıf Organik Bileşikler</a></h1> <div id="postcontent"><p> <span class="Apple-style-span" style="font-family: verdana, geneva, lucida, 'lucida grande', arial, helvetica, sans-serif; font-size: 13px; "><font size="4"><font color="fuchsia"><font face="Arial">O</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">R</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">G</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">A</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">N</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">İ</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">K </font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">B</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">İ</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">L</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">E</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">Ş</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">İ</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">K</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">L</font></font><font color="#cc99ff"><font face="Arial">E</font></font><font color="fuchsia"><font face="Arial">R</font></font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="4">Canlılarda bulunan organik bileşikler karbonhidratlar,yağlar, proteinler, enzimler,nükleik asitler ve vitaminlerdir. </font></font><br><font face="Times New Roman"><font size="4">Organik bileşiklerden bazıları hücrede enerji verici,bazıları yapı maddesi, bazıları da metabolizmada düzenleyici madde olarak görev yaparlar.</font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">KARBONHİDRATLAR</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">*Karbon,hidrojen ve oksijenden oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Enerji verici ve yapı malzemesi olarak kullanılırlar.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Enerji üretmek için ilk sırada kullanılır.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">İnsan ve hayvanvücudunda glikojen, bitkilerin yapısında nişasta ve selüloz olarak yer alan karbonhidratlar (CHO); karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından meydana gelmiş organik bileşiklerdir.</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">1 gr karbonhidrattan 4.1 kalori enerji elde edilir.</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Büyüklüklerine göre 3'e ayrılırlar: </font></font><br><font size="4"><font face="Wingdings">v </font><font face="Arial">Monosakkaritler</font></font><br><font size="4"><font face="Wingdings">v </font><font face="Arial">Disakkaritler</font></font><br><font size="4"><font face="Wingdings">v </font><font face="Arial">Polisakkaritler</font></font><br><br><font color="red"><font face="Arial"><font size="4">MONOSAKKARİTLER (Tek şekerler)</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Su ile hidrolizlerinde daha basit şekerlere ayrışmazlar.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Kimyasal sindirime uğramadan doğrudan kana geçerler.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Monosakkaritleri ardarda birbirine bağlayan bağlara<font color="black">glikozit bağ denir.</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><u>5C'lu olanlar(Pentoz):</u></font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><u>1)Riboz:</u> </font><font face="Arial">RNA'da bulunur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><u>2)Deoksiriboz:</u> DNA'da bulunur.</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4"><u>6C'lu Olanlar(Hegsoz):</u></font></font><br><font size="4"><font face="Arial">1) </font><font face="Arial">Glikoz</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">2) Fruktoz</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">3) Galaktoz</font></font><br><font size="4"><font color="red"><font face="Webdings">Y</font></font><font face="Arial"> <u>Bunların kana geçiş sıraları:</u></font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Galaktoz>Glikoz>Fruktoz'dan önce kana geçer.</font></font><br><br><br><font color="red"><font face="Arial"><font size="4">Disakkaritler(Çift Şekerler)</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Bunlar 2 molekül monosakkaritin birleşerek 1 molekül su oluşturmasıyla meydana gelen moleküllerdir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Her disakkaritte birer tane glikozit bağ bulunur. </font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Glikoz + Glikoz -------------> Maltoz + H2O(Malt şekeri)</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Glikoz + Fruktoz ------------> Sükroz(Sakkaroz) + H2(Çay Şekeri)</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Glikoz + Galaktoz -----------> Laktoz + H2O(Süt Şekeri)</font></font><br><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Maltoza Malt şekeride denir.Üzümde ve balda bol miktarda bulunur.</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">Sakkarozda şeker karışımında bol bulunur.</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">Laktozda sütün bileşiminde bulunur.</font></font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">Polisakkaritler</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Çok sayıda monosakkaritin birleşmesinden oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="red">n(Monosakkarit)------------>Polisakkarit+(n-1)H2O </font>Bunların;</font></font><br><br><font size="4"><font color="red"><font face="Arial">1)Nişasta:</font></font><font face="Arial">Çok sayıda glikozdan oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Bitkilerdeki depo polisakkarit şeklidir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Genellikle bitkinin ışık görmeyen kısımlarında (kök,gövde, tohum gibi) lökoplastlarda depolanır.</font></font><br><br><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="red">2)Selüloz:</font>Çok sayıda glikozdan oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*bitkilerdeki yapısal polisakkarittir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Bitki hücrelerindeki çeperin ana maddesi selülozdur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="red">Not:</font>İnsanlarda ve hayvanlarda selülozu sindirecek enzimler yoktur.Selüloz bu canlıların sindirim sisteminde yaşayan bazı bakteriler tarafından sindirilir.</font></font><br><br><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="red">3)Glikojen:</font>Çok sayıda glikozdan oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Hayvanlardaki depo polisakkarit şeklidir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Glikojen karaciğer ve kaslarda depolanır.</font></font><br><br><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="red">4)Kitin:</font>Çok sayıda glikozdan oluşan azotlu bir polisakkarittir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Böceklerdeki kabuğun ana maddesi kitindir.</font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">LİPİTLER (YAĞLAR)</font></font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Lipitler suda erimeyen buna karşın eter, benzen, kloroform gibi organik çözgenlerde eriyen bir dizi heterojen organik bileşiklerdir. Sitoloji bakımından lipitler hücrede serbest lipitler hücrede serbest lipit ve örtülü lipit olmak üzere iki türlüdür. Organizmada lipitlerin oynadığı rol bulundukları yer ve dağılışlarına göre değişiktir. Kimyasal ve fiziksel özelliklerine göre lipitler, basit lipitler, bileşik lipitler, streoitler ve yağda eriyen vitaminler gibi çeşitli alt gruplara ayrılırlar.</font></font></font><br><br><br><div align="center"><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">Karbon,Hidrojen ve Oksijenden oluşurlar.</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">*Enerji verici(2.sırada) ve yapı malzemesi olarak kullanılırlar.</font></font></font><br><div align="center"><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">*Bir gram nötral yağın yanmasıyla 9.1 kkal enerji açığa çıkar.Enerji en yüksek olan organik bileşiklerdir.</font></font></font></div></div><br><br><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Yapılarına göre 3'e ayrılırlar:</font></font></font><br><br><br><font color="fuchsia"><font face="Arial"><font size="4">1) Nötral Yağlar</font></font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><font color="black">* </font></font><font color="black"><font face="Arial">Yağ asidi ve gliserinden oluşurlar.</font></font></font><br><font face="Arial"><font color="black"><font size="4">* Önemli organların dış yüzeyini örterler </font></font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Gliserin + 3Yağ Asidi ------> Yağ + 3H2O</font></font></font><br><font color="fuchsia"><font face="Arial"><font size="4">2) Fosfolipitler</font></font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><font color="black">* </font></font><font color="black"><font face="Arial">Fosforik asit ihtiva eden lipitlerdir.</font></font></font><br><font face="Arial"><font color="black"><font size="4">* Hücre zarının yapısına katılırlar.</font></font></font><br><font color="fuchsia"><font face="Arial"><font size="4">3) Steroidler</font></font></font><br><font size="4"><font color="black"><font face="Arial">* </font></font><font color="black"><font face="Arial">Hormon vitamin olarak görev yaparlar.</font></font></font><br><font face="Arial"><font color="black"><font size="4">* Kolesterolde bir steroiddir.</font></font></font><br><font color="#0099ff"><font face="Arial"><font size="4">Yağların Vücuttaki Görevleri</font></font></font><br><font size="4"><font color="#0099ff"><font face="Arial">*</font></font><font color="black"><font face="Arial"> Enerjiye dönüştürülürler.</font></font></font><br><font size="4"><font color="#0099ff"><font face="Arial">*</font></font><font color="black"><font face="Arial">Yağda eriyen A,D,E,K vitaminleri yağlarla birlikte emilir.Yağlar bu vitaminlerin emilmesini sağlar.</font></font></font><br><font size="4"><font color="#0099ff"><font face="Arial">*</font></font><font color="black"><font face="Arial"> Deri altındaki yağlar ısı kaybını önler.Vücudu dış etkilere karşı korur.</font></font></font><br><font size="4"><font color="#0099ff"><font face="Arial">* </font></font><font color="black"><font face="Arial">İç organların etrafını sararak mekanik etkilere karşı korur.</font></font></font><br><font size="4"><font color="#0099ff"><font face="Arial">*</font></font><font color="black"><font face="Arial">Yağlar midede uzun süre kaldığı için tokluk duygusunun uzun süre devam etmesini sağlarlar. </font></font></font><br><br><font color="#07c107"><font face="Arial"><font size="4">Yağların Kimyasal Yapısı</font></font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Yağ asitleri ve gliserolden oluşurlar.Gliserin 1 molekül yağ asidiyle birleşirse Monogliserid,2 molekül yağ asidiyle birleşirse Digliserid,3 yağ asidiyle birleşirse trigliserid oluşur.</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="black">Yağ asitlerinin yapısındaki C atomları birer bağ yapmışsa bu şekildeki yağ asitleri Doymuş Yağ asitleridir.Bazı C atomları çift bağ yapmışsa bunlar Doymamış Yağ asitleridir.</font></font></font><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">PROTEİNLER</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Proteinler Karbon,Hidrojen,Oksijen ve Azottan oluşur.Bazılarının yapısında Fosfor(P) veya Kükürtte(S) bulunabilir.</font></font><br><font size="4"><font color="black"><font face="Arial">Proteinler hücrenin en önemli organik maddelerinden birisidir. </font></font><font color="black"><font face="Arial">Proteinler canlılık olaylarının sürebilmesi için kesinlikle gerekli olan bileşiklerdir. Proteinlerin yapıtaşları amino asitlerdir. Her amino asidinde ortak olan özellik şudur. Bunlarda terminal bir amino grubu ve bir karboksil grubu ile birlikte C atomuna bağlı bir yan zincir bulunur. Amino asitler aynı anda hem amino grubu hem de karboksil grubu taşıdıklarından amfoter karakter gösterirler. Amino asitler birbirleri ile önce gelen amino asitin karboksil grubu sonra gelen amino asitin amino grubuna bir molekül su çıkacak şekilde bağlanır. Bu bağa peptid bağı denir.</font></font></font><br><font size="4"><font color="#993300"><font face="Arial">* </font></font><font face="Arial">Yapı malzemesi,düzenleyici,onarıcı ve en son olarakta enerji verici olarak kullanılır.</font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><font color="#993300">* </font></font><font face="Arial">Proteinler DNA'nın kontrolünde sentezlenirler.</font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><font color="#993300">* </font></font><font face="Arial">1'gram proteinin yanmasıyla 4.3 kal enerji açığa çıkar.</font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><font color="#993300">*</font> </font><font face="Arial">Proteinler amino asitlerden oluşurlar.Tabiatta 20 çeşit amino asit bulunur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">1 amino asidin yapısında 4 grup vardır:</font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="#993300">a)</font>Karboksil Grubu<font color="#993300"> b)</font>Amino Grubu<font color="#993300">c)</font>Hidrojen Grubu<font color="#993300">d)</font>Radikal Grup 'tur.</font></font><br><br><br><font face="Arial"><font size="4">Doğada 20 çeşit amino asitte Karboksil,Amino,hidrojen grupları sabit Radikal grup ise değişkendir.</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Proteinlerin özellikleri içerdikleri amino asitlerinin sayısına, çeşidine ve amino asitlerin polipeptid zinciri üzerindeki sıralanışlarına bağlıdır. Amino asitlerin sıralanışlarındaki farklar nedeni ile her canlı organizma türü için özel olan protein tipleri </font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">vardır, birininki diğerine uymaz. Bu nedenle gerektiğinde bir türden diğer türe aktarılışlarında güçlükler çıkabilir. Örneğin, kan alış verişi sırasında hastaya verilen kan uygun olmadığında şok ve ölüme, bazı bitkilerin polenleri solunum yolu ile alındığında alerjiye neden olabilirler. Bazen amino asitlerin sıralanışlarında bir amino asitin yer değiştirmiş olması ciddi bir hastalığa neden olur.</font></font><br><br><font color="purple"><font face="Arial"><font size="4">Proteinler nelerdir? </font></font></font><br><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Proteinler amino asitlerden yapılmış çok büyük moleküllerdir. Proteinlerin basit yapısı, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşmuş amino asitlerin zinciridir. </font></font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Proteinlerde azot bulunması, onları karbonhidrat ve yağlardan ayırt eden bir özelliktir. Elzem ve elzem olmayan proteinler veya amino asitler diye bir ayrım yapılabilir. İnsan vücudu protein sentezi için yaklaşık 20 farklı amino aside ihtiyaç duyar. Bunlardan 8 tanesi elzemdir, yani vücutta sentez edilmemektedir. Bunlar: izolösin, lösin, lisin, metiyonin, fenilalanin, trionin, triptofan ve valin'dir. Elzem amino asitler vücut dışındaki kaynaklardan alınmalıdır. </font></font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Bir protein birçok vagonun birbirine bağlanması ile oluşmuş bir tren gibidir. Her bir vagon veya birim bir amino asittir. 20 amino asitten oluşmuş bir çok farklı kombinasyonlar büyük sayılarda protein oluşmasına izin vermektedir. Yani bir lisan gibi, sadece birkaç harf vardır, fakat bu harflerden değişik kombinasyonları kullanarak milyonlarca kelime oluşmaktadır. </font></font></font><br><font color="#6600cc"><font face="Arial"><font size="4">Vücudumuz neden proteinlere ihtiyaç duyar? </font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Proteinler vücutta hemen hemen her yerde bulunurlar, ve hücre yapımında kullanılırlar. Kasların, organların ve bezlerin başlıca bileşenleridir. Safra ve idrar dışındaki bütün canlı hücreler ve vücut sıvıları protein içerir. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Gıdalar vücudumuza girip, sindirildikten sonra, amino asitler serbest hale geçerler ve gerekli proteinleri yapmak için vücudumuz tarafından kullanılırlar. Bunlar büyüme ve gelişim için gereklidirler; protoplazma gibi yeni hücre bileşenlerinin yapılması için ve aynı zamanda antikorlar, enzimler ve hormonlar vb. yapımı için de gereklidir. Aynı zamanda proteinler bir enerji kaynağıdır. </font></font><br><br><br><font color="#660066"><font face="Arial"><font size="4">En iyi protein kaynakları nelerdir? </font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Bir gıdadaki protein elzem amino asitleri bize sağlıyorsa, bu protein tam protein olarak adlandırılır. Eğer bütün elzem amino asitleri sağlamıyorsa, eksik protein olarak adlandırılır. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Bütün et ve diğer hayvansal ürünler tam proteinlerin kaynağıdır. Bu ürünler arasında sığır, kuzu, domuz, kümes hayvanları, balık, kabuklu deniz ürünleri, yumurta (tam proteinlerin en iyi kaynağı), süt ve süt ürünleri yer almaktadır. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Hububat, meyve ve sebzelerdeki proteinler eksik proteinler olarak kabul edilirler. Bitki proteinleri bütün elzem amino asitleri içermek için ve tam protein oluşturmak için kombine edilebilirler. Bu kombinasyonlara örnek olarak, pirinç ve fasulye, mısır ve fasulye verilebilir. </font></font><br><font color="#9900cc"><font face="Arial"><font size="4">Eğer Fazla miktarda protein alınırsa ne olur? </font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Protein alımında en uygun miktar vücut ağırlığının her bir kilogramı için 0,8 gram kadardır. Protein miktarının düşük olması vücudun güçsüz olmasına ve hastalıklara karşı dirençsiz olmaya yol açar. Vücut ağırlığının her bir kilogramı için 1,6 gramdan fazla alınan protein aşırı miktar olarak tanımlanır. Beslenmede yetersiz protein alımı aşırı protein alımından daha zararsızdır, aşırı protein alımı sağlıklı değildir. Fazla protein nitrojen içerir buda karaciğerde üre olarak bilinen atık maddeye dönüşür. Bu artık madde böbrekler vasıtasıyla idrar şeklinde dışarıya atılmaya çalışılır. Bundan dolayı çok fazla miktardaki protein alımı karaciğer ve böbreklerde zorlamaya yol açar. </font></font><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">VİTAMİNLER</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">* Organik bileşiklerdir ve dışardan alınırlar.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">* Enerji değerleri yoktur.Düzenleyici ve hastalıklara karşı koruyuculardır.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">*Hiçbir Kimyasal sindirime uğramadan hücre zarından geçer ve kana karışırlar.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Vitaminler, insan metabolizması için ihtiyaç duyulan, temel, enerjisiz gıdalardır. İnsan vücudu tarafından üretilemezler, fakat günlük gıdalardan temin edilmesi gerekir. Enzimatik reaksiyonlar için kofaktör olarak görev yapmaları temel fonksiyonlarıdır. Ayrıca, kanın pıhtılaşması, bağışıklık sistemi, sinir sistemi, görme fonksiyonları, deri yapılanmasını da kapsayan çeşitli rolleri vardır. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Vücut, farklı vitaminlere farklı miktarlarda gereksinim duyar. Farklı insanların farklı vitamin ihtiyaçları vardır. Çocuklar, yaşlılar ve hamile bayanlar gibi bazı özel rahatsızlığı bulunan insanlar günlük gıda alımında daha fazla vitamine ihtiyaç duyarlar. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">İki sınıf vitamin vardır: yağda çözünen vitaminler (A, D, E ve K) ve suda çözünen vitaminler (B ve C). Alınması gereken miktardan fazla alınan yağda çözünen vitaminler insan vücudunda depolanabilirler, bu arada fazladan alınmış olan suda çözünen vitaminler vücuttan atılırlar. Bu, çok nadir olarak suda çözünen vitaminler için olabilen, ama genellikle çok fazla miktarda alınmış olan yağda çözünen vitaminlerin neden olduğu toksisite semptomlarının nedenidir. Diğer yandan, dokularda depolanmadığı için suda çözünen vitaminlerin vücutta eksiklik belirtileri kendini gösterir. Eksikliğinde görülen rahatsızlıklar baş ağrısı, deri problemleri, iştah kayıpları gibi basit problemlerden uzun süreli B1 vitamini kayıplarının neden olduğu beriberi veya uzun dönem C vitamini kaybı sebebiyle oluşan skorbüt adı verilen ciddi ve şiddetli seyir gösteren hastalıklara neden olabilirler. Bununla birlikte, şiddetli vitamin eksikliği gelişmiş olan ülkelerde pek görülmez. Fakat, popülasyonun birçok alt grubu için alınması gereken optimum miktardaki sapmalar belirebilir. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Vitaminler, meyveler, sebzeler, et ürünleri, balık ve süt ürünleri gibi tüm gıdalarda bulunurlar. Düzeyleri gıdanın çeşidine yada kullanım şekli ve işleme yöntemlerine bağlıdır. Uzun depolama süresi ve uzun işleme koşulları gıdadaki vitamin düzeyini azaltabilir. </font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Suda Eriyenler:</font></font></font><br><font size="4"><font face="Arial"><u><font color="black">B vitamini:</font></u></font><font color="black"><font face="Arial">Eksikliğinde beriberi hastalığı görülür.</font></font></font><br><br><font size="4"><u><font color="black"><font face="Arial">C vitamini:</font></font></u><font color="black"><font face="Arial">Eksikliğinde Skorbit hastalığı görülür.</font></font></font><br><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Yağda Eriyenler:</font></font></font><br><font size="4"><u><font color="black"><font face="Arial">A Vitamini:</font></font></u><font color="black"><font face="Arial"> Eksikliğinde Gece Körlüğü görülür.</font></font></font><br><font size="4"><u><font color="black"><font face="Arial">D Vitamini:</font></font></u><font color="black"><font face="Arial"> Eksikliğinde Raşitizm denen hastalık görülür.</font></font></font><br><font size="4"><u><font color="black"><font face="Arial">E Vitamini:</font></font></u><font color="black"><font face="Arial"> Eksikliğinde kısırlık görülür.</font></font></font><br><font size="4"><u><font color="black"><font face="Arial">K Vitamini:</font></font></u><font color="black"><font face="Arial"> Eksikliğinde hemofili(kanın pıhtılaşmaması) görülür.</font></font></font><br><br><font color="#0066ff"><font face="Arial"><font size="4">Suda çözünen vitaminler </font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Bu B grubu ve </font><br><br><br><font color="red">Linkleri görebilmek için<a href="http://www.forumturka.net/forum/register.php" style="color: rgb(51, 51, 51); text-decoration: none; ">---> üye olmanız gerekiyor Buraya tıklayarak üye olabilirsiz <---</a></font><font size="4"> vitaminlerini kapsar. Bu vitaminler, isimlerini ilk keşfedildikleri zaman kullanılan test tüplerinin üzerindeki B ve C etiketlerinden almışlardır. Sonraları, B vitamini içeren test tüplerinin içinde birden çok vitamin içerdiği tespit edilmiş ve daha sonra B1, B2, vb. vitaminleri diye adlandırılmışlardır. </font></font><br><font face="Arial"><font size="4">8 adet B vitamini; karbonhidrat, yağ, protein metabolizmasında enzimlere yardımda ve DNA ve yeni hücre yapımında rol oynarlar. </font></font><br><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Tiamin (B1 Vitamini) </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><i><font size="4"><font color="#0099ff">Gereksinimler </font></font></i></font><br><font face="Arial"><font size="4">Tiamin için tavsiye edilen günlük alım miktarı 0,5 mg/ 1000 kkal'dir. Bu, günlük ortalama gıda alım miktarının yaklaşık olarak 2000 kkal/ gün olduğu varsayılırsa, günde yaklaşık 1 mg'dır. Dengeli yiyecekler tiaminin yeterli miktarını sağlamalıdır. Enerjilerinin çoğunu şekerden veya alkolden sağlayan insanlarda tiamin yetersizliği görülür. Oruç tutan yada diyette olan insanlar 2000 kkal'lik diyette olduğu kadar tiamin aldıklarından emin olmalıdırlar. </font></font><br><font face="Times New Roman"><i><font size="4"><font color="#0099ff">En iyi kaynaklar </font></font></i></font><br><font face="Arial"><font size="4">Domuz eti ve jambon, maya, karaciğer, tüm tahıllar, fındık, ayçiçeği tohumu, armut, karpuz, istiridye, yulaf ezmesi, buğday tohumu kadar iyi B1 vitamini kaynağıdırlar. </font></font><br><font face="Times New Roman"><i><font size="4"><font color="#0099ff">Eksiklik belirtileri </font></font></i></font><br><font face="Arial"><font size="4">Beriberi uzun zamanlı tiamin eksikliğinin bir sonucu olabilir. Bu hastalık Uzak Doğu'da tiamince zengin olan pirinç kabuklarının ayrılması yoluyla parlatılmış pirinç tüketilmeye başladığı zaman keşfedilmiştir. Beriberi hastalığı sinir sisteminde hasarlanmaya ve kasın zedelenmesine yol açabilir. Diğer eksiklik belirtileri ise kalpteki ritim bozuklukları, kalbin durması, güçsüzlük, yürümede zorlanma, akıl karışıklığı, ve felçtir. </font></font><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Riboflavin (B2 Vitamini) </font></font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler</font></font></i><font face="Arial">Riboflavin için tavsiye edilen günlük alım değeri 0,6 mg/ 1000 kkal' dir. Bu günde 1,2 mg kadardır. Çocuklar ve hamile bayanlar büyüme gereksinimleri için ilave riboflavine ihtiyaç duyarlar. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Peynir gibi süt ve süt ürünleri iyi riboflavin kaynaklarıdır. Bunun için, günlük gıdada bu öğelerin olması önemlidir. Brokoli, kuşkonmaz, ıspanak gibi yeşil sebzelerin ve tahılların çoğu riboflavin içerir. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">Riboflavin eksikliği ile hiçbir hastalık ilgili değildir. Riboflavinin yokluğu deride kızarıklık, çatlaklar, ve göz ve dudak kenarlarında kızarıklık, ışığa karşı aşırı duyarlılık gibi semptomlara neden olabilir. Ayrıca ağız kenarlarında çatlaklara neden olabilir.</font></font><br><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman"><font size="4">Bunları biliyor muydunuz?</font></font></font></i><br><font face="Arial"><font size="4">Işık ve radyasyon etkisi riboflavini yok edebilir. Bu, sütün niye ışığı geçiren şişelerde nadiren satıldığının nedenidir. Bir diğer yönden, riboflavin ısıya karşı dirençlidir, bu nedenle pişirme riboflavini yok etmez. Riboflavin ayrıca E101 adıyla gıda katkı maddesi olarak kullanılır. </font></font><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Niasin (B3 Vitamini) </font></font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler</font></font></i><font face="Arial">Niasin için tavsiye edilen günlük alım miktarı 6.6 mg NE (niasin eşdeğeri) /1000 kkal veya günde 13 mg' dır. Bir niasin eşdeğeri (NE), teorik olarak önmaddesi triptofan tarafından teorik olarak yapılan niasini de içeren, gıdada mevcut olan niasin miktarıdır. 60 mg triptofan 1 mg niasin oluşturabilir. </font></font><br><font size="4"><font face="Times New Roman"><i><font color="#0099ff">En iyi kaynaklar</font></i></font><font face="Arial">Zenginleştirilmiş ekmek, tahıllar ile et, kanatlılar ve balık da iyi niasin kaynaklarıdır. Mantar, kuşkonmaz ve yeşil yapraklı sebzeler en iyi niasin kaynaklarıdır. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">Niasinin eksikliğinden olan pellegra hastalığı cilt rahatsızlıkları, mide bulantısı ve hafıza kaybı gibi semptomlara neden olur. Bu hastalık 1900' lü yılların başında Güney Amerika' da yaygındı. Daha başka eksiklik belirtileri ise iştahsızlık, zayıflık, baş dönmesi ve zihinsel bulanıklıktır. Deri, özellikle güneş ışığına maruz kalan bölgelerde karşılıklı simetrik deri iltihabı semptomları gösterebilir. </font></font><br><br><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">B6 Vitamini (Piridoksin, piridoksal, piridoksamin) </font></font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler </font></font></i><font face="Arial">B6 vitamini koenzimlerinin amino asit metabolizmasında önemli rol almasından ötürü, günlük alımları protein alım miktarı ile doğru orantılıdır, çünkü proteinler amino asitlerden oluşurlar. B6 vitamini için önerilen günlük alım miktarı 0.16mg /g protein' dir. Bu, alınması gereken miktarın erkekler için günde 2.0 mg, bayanlar için 1.6 mg olduğu anl..... gelir. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Et, balık ve kanatlı eti en iyi B6 vitamini kaynağıdırlar. Diğer kaynaklar ise patates, bazı yeşil sebzeler ve pembe meyvelerdir.</font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">B6 vitamini alımı çok düşük olan insanlar güçsüzlük, alınganlık ve uykusuzluk gibi semptomlar gösterirler. Diğer belirtiler ise gelişme bozuklukları, zayıflatılmış motor fonksiyonlarıdır. </font></font><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Folat (Folasin, folik asid, pteroilglutamik asid) </font></font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler</font></font></i><font face="Arial">Folat için günlük alım değeri yaklaşık olarak 3 mg/kg vücut ağırlığıdır. Erkekler için günlük alım miktarı 200 mg, bayanlar için ise 180 mg olmalıdır. Folatın yüksek miktarı, hamilelik döneminde ve hücreler çoğaltıldığı zaman tavsiye edilir. Eksikliği sadece düşük alım miktarı ile değil, vitaminler için alışılmadık metabolik ihtiyaç durumunda ve çift taraflı absorbsiyon durumuyla da ortaya çıkabilir. Fazla miktarda alkol ve kalorisiz maddeleri tüketen insanlar maruz kalır. Ayrıca, hamilelik gibi hücre bölünmesiyle; kanser, deri hastalıkları folat alımı için ihtiyacını arttırır. Folat eksikliğinin diğer semptomları ise ishal ve bağışıklık sisteminin baskılanmasından olan sık görülen enfeksiyonlardır. Bu, halsizliğe sebebiyet vererek etkiler. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Folat için en iyi kaynaklar sebzeler, özellikle yeşil yapraklı sebzelerdir. Aynı zamanda karaciğer de folat içerir. Et, süt, ve süt ürünleri düşük miktarda folat içerir. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri </font></font></i><font face="Arial">Folat eksikliği anemiye sebep olabilir. Semptomları büyük, biçimsiz kırmızı kan hücreleri, yavaş DNA sentezidir. Bu aynı zamanda sadece folat eksikliğinden değil, B12 vitamini yokluğundan da olabilir. Folat eksikliğinin diğer semptomları ise ishal, bağışıklık sisteminin baskılanmasından dolayı görülen sık enfeksiyonlardır. Sinir sistemini etkiler, depresyona, akıl karışıklığı, bitkinliğe ve bayılmaya yol açar. </font></font><br><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">B12 Vitamini (Kobalamin) </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><i><font size="4"><font color="#0099ff">Gereksinimler </font></font></i></font><br><i><font face="Arial"><font size="4"><i>B12 vitamini için günlük alım miktarı günde yaklaşık 2 mikrogram kadardır. </i></font></font></i><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">B12 vitamininin tam..... yakını hayvansal ürünlerde bulunur. Vejetaryenler ise kendilerini bu vitamin eksikliğine karşı ekstra süt, yumurta tüketerek koruyabilirler. Bu, günde bir bardak süte veya bir yumurtaya karşılıktır. Sadece veganlar soya sütü veya B12 vitaminince zenginleştirilmiş çevrede yetişen mayalar gibi kaynaklara ihtiyaç duyarlar. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri </font></font></i><font face="Arial">B12 vitamini eksikliği genellikle folat eksikliğinin neden olduğu anemiye yol açabilir. B12 vitamini olmadan, folat kırmızı kan hücreleri yapamaz. Herhangi bir eksikliğin semptomları, yavaş DNA sentezini gösteren büyük, bozuk kırmızı kan hücreleridir. Eksiklik ayrıca periferal sinir sistemini etkileyebilir. Ayrıca cilt hassasiyetine neden olabilir. </font></font><br><br><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Pantotenik asid </font></font></font><br><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler</font></font></i><font face="Arial">Pantotenik asit için tavsiye edilen günlük alım miktarı yoktur. Tahmin edilen güvenilir ve gerekli alım miktarı olarak günlük 4 ile 7 mg arası belirtilmiştir.</font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Pantotenik asit bir çok gıdada bulunur. Et, balık, kanatlı ve tüm tahıllı bitkiler ve sebzeler en iyi kaynaklardır. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">Eksiklik belirtileri seyrek ve kusma, uykusuzluk ve yorgunluk şeklindedir. </font></font><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">Biotin (B8 Vitamini) </font></font></font><br><font face="Times New Roman"><i><font size="4"><font color="#0099ff">Gereksinimler </font></font></i></font><br><font face="Arial"><font size="4">Biotine çok küçük miktarlarda ihtiyaç vardır. Bu yüzden biotin için önerilen günlük alım miktarı yoktur. Tahmin edilen güvenli ve yeterli günlük alım miktarı 30-100 mg' dır. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Biotin bir çok gıdada bulunur. Eksikliği çok çeşitli beslenen insanlarda görülmez. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">Biotin eksikliği azdır ve yapay yolla beslenen hastahanelerdeki hastalarda görülür. İştahsızlık, mide bulantısı, güçsüzlük ve yorgunluk gibi belirtileri vardır. Eksikliği gidermek için ekstra dozları hastalara verilebilir. </font></font><br><font color="#3333cc"><font face="Arial"><font size="4">C Vitamini </font></font></font><br><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Gereksinimler </font></font></i><font face="Arial">C vitamini için önerilen günlük alım değeri 60 mg' dır, fakat kişiden kişiye değişir. Yanıklar, enfeksiyonlar gibi fiziki stresler, ağır metal zehirlenmeleri, sigara içilmesi, bazı ilaçların (aspirin, barbituratlar gibi) uzun süreli kullanılması, vücudun C vitaminine olan ihtiyacını arttırır. Sigara içenler günlük yaklaşık 100 mg C vitaminine ihtiyaç duyarlar. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">En iyi kaynaklar</font></font></i><font face="Arial">Turunçgiller C vitamininin iyi kaynağıdırlar. Brokoli, yeşillikler, lahana ve çilek yüksek miktarda C vitamini içerir. Tam tersine sütte ve ette çok düşük miktarda C vitamini vardır. </font></font><br><font size="4"><i><font color="#0099ff"><font face="Times New Roman">Eksiklik belirtileri</font></font></i><font face="Arial">C vitamini eksikliğinin ilk belirtileri, diş çevresinde kanama ve deri altındaki kapilerlerin hemorojik hasarlar oluşturarak kırılmasıdır. C vitamininin asıl yokluğu sinir ve kas sisteminde görülür. Ağrı depresyon gibi belirtilere yol açarlar. İleri semptomları bayılmaya yol açar. C vitamininin fazla miktarı alınırsa vücut ihtiyaçtan fazla vitamini atar.</font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">NÜKLEİK ASİTLER</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Nükleik asitler hücrenin en önemli organik bileşikleridir.Nükleik asitlere bu ismin verilmesinin nedeni su içindeki süspansiyonlarının asit reaksiyon vermesindendir. Nükleik asitler bütün canlılarda deoksiribonükleik asit (DNA) ve ribonükleik asit (RNA) biçiminde bulunurlar. </font></font><br><font color="black"><font face="Arial"><font size="4">Ökaryotik hücrelerde DNA başlıca nükleusta bulunur.Sitoplazmada ise DNA az miktarda mitokondri ve kloroplast içinde bulunur.</font></font></font><br><font face="Arial"><font size="4">RNA hücrede hem nükleus hem de sitoplazmada bulunur. Sitoplazmada ribozom yapısının büyük bir kısmını oluşturur, ayrıca mitokondri ve kloroplastta da RNA vardır.</font></font><br><font color="purple"><font face="Arial"><font size="4">DNA molekülünün yapısı:</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">DNA molekülü, sarmal şekilde kıvrılmış, merdivene benzer bir yapıdadır.Merdiven kenarlarını şeker (deoksiriboz) ve fosfat molekülleri, basamaklarını da organik bazlar oluşturur.Karşılıklı yer alan nükleotit zincirinde, her zaman guanin sitozinin, adeninde timinin karşısına gelir.</font></font><br><br><br><br><font face="Arial"><font size="4">A = T G = S </font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">T = A S = G</font></font><br><br><br><br><font color="purple"><font face="Arial"><font size="4">RNA molekülünün yapısı:</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">RNA çok sayıda nükleotidin tek sıra hâlinde yan yana dizilmesi sonucu oluşur.RNA molekülü riboz, fosfat grubu ve organik</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">bazlardan oluşur.Organik bazları adenin, guanin, sitozin ve urasildir.</font></font><br><br><br><font size="4"><font color="green"><font face="Arial">1.Mesajcı RNA (mRNA): </font></font><font face="Arial">DNA’da bulunan kalıtsal bilgiyi sitoplazmadaki ribozomlara taşır. </font></font><br><br><font size="4"><font color="green"><font face="Arial">2.Ribozomal RNA (rRNA):</font></font><font face="Arial"> Proteinlerle birlikte ribozomların yapısını oluşturur.</font></font><br><br><font size="4"><font color="green"><font face="Arial">3.Taşıyıcı RNA (tRNA):</font></font><font face="Arial"> Hücre içindeki amino asitleri tanır ve bunları ribozomlara taşır.</font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">AMİNO ASİT</font></font></font><br><br><font size="4"><font face="Arial">*</font><font face="Arial"> Amino asitler hem asit hem de baz özelliktedirler. Yani amfoterdirler.</font></font><br><font size="4"><font face="Arial">*</font><font face="Arial"> Amino asitleri birbirine bağlayan bağlara <font color="red">Peptit Bağ </font>denir.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Aminoasit+.......+aminoasit ---->polipeptit ----> protein+(n-1)H2O</font></font><br><br><font color="red"><font face="Monotype Corsiva"><font size="4">ENZİMLER</font></font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Biyokimyasal reaksiyonu hızlandıran ve reaksiyon sonunda değişmeden çıkan organik katalizörlerdir.Enzimler aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyonu hızlandırırlar. </font></font><br><br><u><font color="fuchsia"><font face="Arial"><font size="4">Enzimlerin Yapısı: </font></font></font></u><br><font face="Arial"><font size="4">2'ye ayrılırlar. </font></font><br><br><font size="4"><font color="fuchsia"><font face="Arial">1)Apoenzim(Esas) Kısım:</font></font><font face="Arial"> Proteinlerden oluşur.</font></font><br><font face="Arial"><font size="4"><font color="fuchsia">2)Yardımcı Grup:</font> Vitamin(Koenzim) ve metal iyonlardan (Kofaktör) oluşur.</font></font><br><br><font face="Arial"><font size="4">Apoenzim + Koenzim = Aktifenzim</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Apoenzim + Kofaktör = aktifenzim</font></font><br><font face="Arial"><font size="4">Enzimin etkilediği maddeye SÜBSTRAT denir.</font></font></span></p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /> Kategori: <a href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'>Dokuzuncu Sinif</a> | </span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-organik-bilesikler/6647907#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 26, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-organik-bilesikler/6647907">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-soz-sanatlari/6647898">9.Sınıf Söz Sanatları</a></h1> <div id="postcontent"><p> <span class="Apple-style-span" style="font-family: verdana, geneva, lucida, 'lucida grande', arial, helvetica, sans-serif; font-size: 12px; -webkit-border-horizontal-spacing: 2px; -webkit-border-vertical-spacing: 2px; "><p align="justify"><span style="color: rgb(0, 0, 0); font-style: normal; font-family: 'Times New Roman'; text-decoration: none; ">1.)TEŞBİH(BENZETME)<br><br>Sözü daha etkili duruma getirmek için aralarında ilgi bulunan iki unsurdan güçsüzü olanı güçlü olana benzetmektir.<br>Benzetmede dört unsur bulunur:<br>a)Benzenen b)Benzetilen <br>c)Benzetme Yönü d)Benzetme Edatı<br>Bu öğelerin kullanılıp kullanılmaması açısından da üç çeşit benzetme vardır:<br>--- Çocuk tilki gibi kurnaz biriydi.<br><br>---Minik yavrucak elma gibi kıpkırmızı yanaklarıyla gülücükler saçıyordu. <br>Benzeyen <br><br>---Bizim de kalbimizi kımıldatır yerinden <br>Toprağa diz vuruşu dağ gibi zeybeğin<br><br>---Binalar kale gibi olduğundan içeri <br>B.tilen B.nen B.E <br>girilemiyordu.<br>---Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? <br>B.tilen B.yen <br><br><br>---Karısına yıllarca cehennem hayatı yaşattı.<br>B.tilen B.yen <br><br>---Muavin,yolculara: Pamuk eller cebe!<br> B.tilen B.yen </span></p><center><p align="justify"><span style="color: rgb(0, 0, 0); font-style: normal; font-family: 'Times New Roman'; text-decoration: none; ">diye bağrıyordu.<br><br>2.İSTİARE(EĞRETİLEME) <br><br>Benzetmenin asıl unsuru olan benzeyen ve benzetilenden yalnızca biri kullanılarak yapılır. <br>a.)Açık İstiare:Benzeyenin bulunmayıp yalnızca benzetilenle yapılan istiaredir. <br>b.)Kapalı İstiare:Benzetilenin bulunmayıp yalnızca benzeyenle yapılan istiaredir.<br><br>---Bir hilal uğruna ya rab ne güneşler batıyor. (A.İ) <br>---Ay,altın ağaçlardan yere damlıyordu.(K.İ)<br>Açtım avucumu altına tuttum.<br>---Ülkemizde üniversiteden mezun olmuş pek çok fidan artık iş de bulamıyor.(A.İ)<br>---Bahar gelince bir ağızdan <a href="http://www.weblopedi.com/" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; ">şarkı</a>lar söyler kuşlar.(K.İ)<br>---Bugün gökten inciler yağıyordu.(A.İ)<br>---Galatasaray,Fenerbahçe kalesine gol yağdırdı.(K.İ)<br>---Genç adamın sözleri,kızın yüreğini yakıyordu.(K.İ)<br>---Sanat,hür bir ortamda boy atar.(K.İ)<br>---Kurban olam,kurban olam,<br>Beşikte yatan kuzuya.(A.İ)<br><br><br>3.)KİNAYE<br><br>Bir sözü hem gerçek hem de mecaz anlamda kullanmaktır.<br>Uyarı:Kinayede daha çok mecaz anlam kastedilir. <br>---Mum dibine ışık vermez.<br>---Hamama giren terler.<br>---Taşıma su ile değirmen dönmez.<br>---Yuvarlanan taş yosun tutmaz.<br>---Ateş düştüğü yeri yakar.<br>---Yaptığı hatayı anlayınca yüzü kızardı.<br><br>4.)MECAZ-I MÜRSEL(AD AKTARMASI)<br><br>Benzetme amaç güdülmeden bir sözün ilgili olduğu başka bir söz yerine kullanılmasıdır.<br>---İşe alınman için dün şirketle görüştüm.(İnsan)<br>---Yarın sınıfı 9/H sınıfı yapacak.(Öğrenci) <br>---Toplantıya Milliyet gazetesinin güçlü kalemleri de geldi.(Yazar) <br>---Nihatın golüyle tüm stat ayağa kalktı.(Seyirci)<br>---O evine çok bağlı bir insandır.(Ailesi)<br>---Bu olay üzerine bütün köy ayaklandı.(Halk)<br>---İstanbul'dan kalkan uçak az önce Adana'ya indi.(Havaalanı)<br><br>5.)TEŞHİS(KİŞİLEŞTİRME)<br><br>İnsan dışındaki canlı cansız varlıklara insan özelliği kazandırmaktır.<br>Her teşhiste aynı zamanda kapalı istiare vardır.<br>---Güzel gitti diye pınar ağladı.<br>---Menekşeler külahını kaldırır.<br>---Bir sarmaşık uyanıyordu uykusunda <br>Geriniyordu bir eski duvarın sıvasında.<br>---Toros dağlarının üstüne,<br>Ay un eledi bütün gece.<br>---O çay ağır akar,yorgun mu bilmem,<br>Mehtabı hasta mı,solgun mu bilmem.<br>---Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın,<br>Eskici dükkanında asma saat,<br>Çelik bir şal atmış omuzlarına.<br>---Yalnızlığın okşadığı kalbime,yağmurlar küskün,<br>En güzel türküyü bir kurşun söyler.<br>---Bu akşam sonbahar ne kadar serin,<br>Geceyi hasretle zaman.<br><br>6.)İNTAK(KONUŞTURMA)<br><br>İnsan dışındaki varlıkları konuşturmaktır.Her intak sanatında teşhis sanatı vardır;ancak her teşhiste intak sanatı yoktur.<br>---Deniz ve Mehtap sordular seni: Neredesin?<br>---Maymun şunu anlatmak istemişti fikrince:<br>Boşa gitmez kötüye bir ceza verilince.<br>---Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna:<br>İçimde kanayan yara gibisin.<br>---Ey benim sarı tamburam!<br>Sen ne için inilersin?<br>İçim oyuk,derdim büyük<br>Ben onunçün inilerim<br>---Ben ki toz kanatlı bir kelebeğim,<br>Minicik gövdeme yüklü Kaf dağı.<br>---Adam elini uzattı,tam onu koparacağı sırada menekşe: Bana dokunma!diye bağırdı.<br><br>7.)TECAHÜL-İ ARİF<br><br>Anlam inceliği oluşturmak için herkesçe bilinen bir gerçeği bilmiyormuş gibi aktarmalıdır.<br>---Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?<br>Benim mi Allahım bu çizgili yüz.<br>---Sular mı yandı,neden tunca benziyor mermer? <br>Geç fark ettim taşın sert olduğunu.<br>---Gökyüzünün başka rengi de varmış,<br>Su insanı boğar,ateş yakarmış.<br>---Şu karşıma göğüs geren,<br>Taş bağırlı dağlar mısın?<br>---Saçların dalgalı,boya mı sürdün?<br>Gelmiyorsun artık,bana mı küstün?<br>---İçimde kar donar,buzlar tutuşur,<br>Yağan ateş midir,kar mıdır bilmem.<br>8.)HÜSN-İ TA'LİL<br>Sebebi bilinen bir olayın meydana gelişini,gerçek sebebinin dışında başka,güzel bir nedene bağlamadır.<br>---<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/gul_resimleri.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Gül</font></a> bahçesi sevgiliden haber geldiği için <br>Süslendi ve güzel kokular süründü.<br>---Yoksun diye bahçemde çiçekler açmıyor bak.<br>---Senin o gül yüzünü görmek için<br>Sana güneş bakmak için doğuyor.<br>---Benim kaderime ve yalnızlığıma<br>Irmaklar bile ağladı.<br>---Rüzgar gökte bir gezinti,<br>Üşürüz her akşam vakti,<br>Ne sıcak vücutlar gitti,<br>Toprağı ısıtmak için.<br>---Güller kızarır utancından o gonca gül gülünce<br>Sümbül bükülür kıskancından kakül bükülünce.<br>---Bir an önce görülsün diye Akdeniz,<br>Toroslarda ağaçlar hep çocuk kalır.<br>---Toros dağlarının üstüne<br>Ay, un eledi bütün gece.<br><br>9.) MÜBALAĞA (ABARTMA):<br><br>Sözün etkisini güçlendirmek için bir şeyi olduğundan daha çok ya da olduğundan daha az göstermektir.<br>---Manda yuva yapmış söğüt dalına,<br>Yavrusunu sinek kapmış.<br>---Alem sele gitti gözüm yaşından.<br>---Bir ah çeksem dağı taşı eritir,<br>Gözüm yaşı değirmeni yürütür.<br>---Bir gün gökyüzüne otursam,<br>Evlerin tavanlarını birer birer açsam.<br>---Sıladan ayrıyım,gözümde yaşlar,<br>Sel olup taşacak bir gün derinden.<br>---Sana olan aşkım dağı taşı eritir,<br>Gözümdeki yaşlardan bir deniz olur.<br>---Ben ki toz kanatlı bir kelebeğim,<br>Minicik gövdeme yüklü Kaf dağı.<br>---Sekizimiz odun çeker,<br>Dokuzumuz ateş yakar<br>Kaz kaldırmış başın bakar<br>Kırk gün oldu ,kaynatırım kaynamaz.<br>---Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?<br>Gömelim gel seni tarihe desem,sığmazsın.<br>---Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır.<br><br>10.)TEZAT (KARŞITLIK)<br><br>Aralarında ilgiden dolayı,birbirine zıt kavramları bir arada kullanmaktır.<br><br>---Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz.<br>---Neden böyle düşman görünürsünüz,<br>Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?<br>---İçimde kar donar,buzlar tutuşur,<br>Yağan ateş midir,kar mıdır bilmem.<br>---Sana çirkin dediler,düşmanı oldum güzelin.<br>---Yükseğinde büyük namlı karın var,<br>Alçağında mor sümbüllü bağın var. <br>---<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/gul_resimleri.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; ">Gül</a>mek ol,goncaya münasiptir,<br>Ağlamak bu,dil-i hazine gerek.<br>---Karlar etrafı bembeyaz bir karanlığa gömdü.<br><br>11.) TEVRİYE (AMACI GİZLEME)<br><br>İki değişik anlamı olan bir sözcüğün bir dize ya da beyitte iki anlamının da kullanılmasıdır.<br>---Tahir Efendi bize kelp demiz (Tahir:özel ad.)<br>İltifatı bu sözde zahirdir<br>Maliki mezhebim benim zira<br>İtikadımca kelp Tahirdir. <br><br><br>---Bu kadar letafet çünkü sende var,<br>Beyaz gerdanında bir de ben gerek. <br><br>---O güzel yüzün benli de,<br>Göğsün niye bensiz?<br>---<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/baki.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Baki</font></a> kalan bu kubbede hoş bir sada imiş,<br>Ben yarime gül demem,yarim bana gülmedi.<br><br>---Beyefendi ailenin güneşi,sen de ayısın.<br><br>---Sen gittin yaslara büründü cihan,<br>Soluyor dallarda gül dertli dertli.<br><br>---Şu köpek leşi de şurda <a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/fuzuli.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">fuzuli</font></a>,<br>O kadar içerlediysen tut kıçından <br>Vur yere de çıksın içindeki ruhi.<br><br>12.)TELMİH (HATIRLATMA)<br><br>Söz arasında herkesin bildiği bir olaya ya da kişiye işaret etme sanatı.<br>---Vefasız Aslıya yol gösteren bu,<br>Keremin sazına cevap veren bu.<br>---Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor teshidi,<br>Bedrin aslanları ancak bu kadar şanlı idi.<br>---Ekmek Leyla oldu bire dostlarım,<br>Mecnun olup ardı sıra giderim.<br>---Şu Boğaz harbı nedir?Var mı ki dünyada eşi?<br>En keşif orduların yükleniyor dördü beşi.<br>---Yırtarım dağları enginlere sığmam taşarım.<br>---Gökyüzünde İsa ile,<br>Tur dağında Musa ile ,<br>Elindeki asa ile,</span><strong style="font-weight: 400; "><font face="Times New Roman"><a target="_blank" href="http://www.edebiyatogretmeni.net/msn_ifadeleri.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ffffff">M</font></a></font></strong><span style="color: rgb(0, 0, 0); font-style: normal; font-family: 'Times New Roman'; text-decoration: none; "><br>Çağırayım Mevlam seni.<br><br>13.)TARİZ (TAŞ ATMA)<br><br>Bir kişiyi iğneleme,bir konuyla alay etme veya sözün tam tersini kastetmedir.<br>---Müftü Efendi bize kafir demiş.<br>---Tutalım ben ona diyem müselman.<br>---Lakin varıldıktan ruz-ı mahşere,<br>İkimiz çıkarız orda yalan.<br>---Bu ne kudret ki elifbayı okur ezberden.<br>---Tahir Efendi bize kelp demiş,<br>İltifatı bu sözde zehirdir,<br>Maliki mezhebim benim zira,<br>İtikadımca kelp Tahirdir.<br>---Bir nasihatım var zamana uygun,<br>Tut sözümü yattıkça yat uyuma,<br>Meşhur bir kelamdır sen kazan sen ye,<br>El için yok yere yanma.<br>---O kadar zeki ki bütün sınıfları çift dikiş gidiyor.<br><br>14.)TEKRİR<br><br>Anlatımı güçlendirmek için bir sözü sık sık tekrar etmektir.<br>---Beni bende demen,ben değilim,<br>Bir ben vardır,bende benden öte.<br><br>---Söz ola kese savaşı,<br>Söz ola kestire başı,<br>Söz ola oğlu aşı,<br><br>Yağ ile bal ede bir söz.<br><br>---Ben güzele güzel demem,<br>Güzel benim olmayınca.<br><br>---Seni tanımadan önce ben,ben değildim,<br>Seni tanıdıktan sonra aslında bensizliğin sensizliğin olduğunu anladım.<br><br>---Gece midir insanı hüzünlendiren,<br>Yoksa insan mıdır hüzünlenmek için, Geceyi bekleyen?<br>Gece midir seni bana düşündüren?</span></p><center><p align="justify"><span style="color: rgb(0, 0, 0); font-style: normal; font-family: 'Times New Roman'; text-decoration: none; ">Yoksa ben miyim seni düşünmek için,<br>Geceyi bekleyen?<br><br><br>15.)TENASÜP (UYGUNLUK)<br><br>Anlam yönünden birbiriyle ilgili sözcükleri bir arada kullanmaktır.<br>---Deli eder insanı bu dünya,<br>Bu gece,bu yıldızlar,bu koku,<br>Bu tepeden tırnağa çiçek açmış ağaç.<br><br>---Artık demir almak günü gelmişse zamandan,<br>Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan. (<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/yahya_kemal_beyatli.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Yahya Kemal Beyatlı</font></a>)<br><br>---Arım,balım,peteğim,<br>Gülüm,dalım,çiçeğim,<br>Bilsem ki öleceğim,<br>Yine seni seveceğim,<br><br>---<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/gul_resimleri.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; ">Güller</a> kızarır o gonca gül gülünce,<br>Sümbül bükülür kıskancından kalül bükülünce<br><br>---Bu akşam ışık olduk,renk olduk,ses olduk,<br>Yeniden kışla olduk,asker olduk,tüfek olduk.<br><br>16.)LEFF ÜNEŞR<br><br>Bir dizede iki ya da daha fazla kavramdan bahsettikten sonra diğer dizede onlarla ilgili açıklama yapmaktır.<br>---Bakışların fırtına,<br>Duruşun durgun su,<br>Biri alabora eder,<br>Biri boğar.<br><br>---Gönlümde ateştin,gözümde yaştın,<br>Ne diye tutuştun,ne diye taştın.<br><br>---Ben bir sedefim,sen nisan bulutu,<br>Ver damlaları,al yuvarlak inciyi.<br><br>17.)İSTİFHAM(SORU SORMA)<br><br>Anlatımı daha etkili hale getirmek için cevap alma amacı gütmeden soru sormaktır.<br>---Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? (<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/mehmet_akif_ersoy.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Mehmet Akif Ersoy</font></a>)<br>---Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?<br>Benim mi Allahım bu çizgili yüz? (<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/cahit_sitki_taranci.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Cahit Sıtkı Tarancı</font></a>)<br>---Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?<br>---Şu karşıma göğüs geren <br>Taş bağırlı dağlar mısın?<br>---Hangi çılgın bana zincir vuracakmış?Şaşarım!<br>---Her gün bu kadar güzel mi bu deniz?<br>Böyle mi görünür gökyüzü her zaman?<br><br>18.)TEDRİC<br><br>Birbiriyle ilgili kavramların bir derece gözetilerek sıralanmasıdır.<br>---İki asker,mızrak mızrağa,kılıç kılıca,hançer hançere vuruşmaya başladı.<br>---Makbar,makber değil;bir türbe,türbe değil;bir mabet,mabet değil;bir küre,küre değil;bir sonsuz uzay.<br><br><br>19)NİDA (SESLENME)<br><br>Şiddetli duyguları,heyecanları coşkun bir seslenişle anlatmadır.Daha çok ay,ey,hay,ah ünlemleriyle yapılır.<br>---Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü! (<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/arif_nihat_asya.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Arif Nihat Asya</font></a>)<br>---Ey benim sarı tamburam!<br>Sen ne için inilersin?<br>---Çatma kurban olayım ey nazlı hilal!<br><br>20.)CİNAS<br><br>Yazılışları aynı,anlamları farklı sözcüklerin bir arada kullanılmasıdır.<br>---Niçin kondun a bülbül kapımdaki asmaya<br>Ben yarimden ayrılmam götürseler asmaya.<br><br>---Göl kıyısındaki sazların arasında bir saz sesi geliyordu.<br><br>--- Kara gözler,<br>Sürmeli kara gözler,<br>Gemim deryada kaldı,<br>Gözlerim kara gözler.<br><br>---Kalem böyle çalınmıştır yazıma,<br>Yazım kışıma uymaz,kışım yazıma.<br><br>---Böyle bağlar,<br>Yar başın böyle bağlar,<br>Gül açmaz,bülbül ötmez,<br>Yıkılsın böyle bağlar.<br><br>21) ALİTERASYON<br><br>Dize ya da mısrada ahenk oluşturacak şekilde,aynı sesin veya hecenin tekrarlanmasıdır.<br>---<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/eylul.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; ">Eylül</a>de melül oldu gönül soldu lale<br>Bir kaküle meyletti gönül geldi bu hale.<br>---Seherde seyre koyuldum semayı deryayı.<br>---Kara toprak içinde kara karıncayı karanlık gecede görür.<br>---Beyaz gerdanında bir de ben gerek.<br><br>22.) SECİ<br><br>Düz yazıda cümle içinde yapılan uyağa denir.<br>---İlahi,kabul senden,ret senden;şifa senden,dert senden İlahi,iman verdin,daim eyle;ihsan verdin,kaim eyle.<br>---Ten cübbesi çak gerek,gönül evi pak gerek.<br>---Ey gönlümün nuru,gönüllerin süruru!<br>---De gül idim ben sana mail sen ettin aklımı zail. (<a href="http://www.edebiyatogretmeni.net/fuzuli.htm" style="color: rgb(65, 31, 85); text-decoration: none; "><font color="#ff0000">Fuzuli</font></a>)</span></p></center></center></span></p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /> Kategori: <a href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'>Dokuzuncu Sinif</a> | </span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-soz-sanatlari/6647898#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 26, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-soz-sanatlari/6647898">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <?php while (have_posts()) : the_post(); ?> <div id="post"> <h1><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-nazim-bicimleri-ve-turleri/6647888">9.Sınıf Nazım Biçimleri ve Türleri</a></h1> <div id="postcontent"><p> <span class="Apple-style-span" style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: medium; -webkit-border-horizontal-spacing: 1px; -webkit-border-vertical-spacing: 1px; "><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">NAZIM BİÇİMİ ve TÜRÜ </h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Şiirler nazım birimlerine, kafiyeleniş şekillerine, vezinlerine ve mısra sayılarına göre nazım şekillerine; işledikleri konulara ve ilgili oldukları alanlara göre de nazım türlerine ayrılırlar.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><b> </b></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">HALK ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ ve TÜRLERİ</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">I. HECE ÖLÇÜSÜYLE YAZILAN HALK ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ ve TÜRLERİ</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">A. ANONİM HALK ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">1. MANİ</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Sözlü/anonim edebiyat ürünlerindendir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dört mısradan meydan gelir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Yedili hece ölçüsüyle söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Sevgi, tabiat, övgü, yergi, evlât sevgisi, ayrılık, hasret ve aşk konularını işler.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İlk iki mısra doldurmadır, konuya giriş için söylenir. Son iki mısrada ise asıl söylenmek istenen verilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Maniler, düz mani ve ayaklı (cinaslı, kesik) mani olarak iki grupta incelenir. Cinaslı manilerde mısra sayısı dörtten fazla olabilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Söyleyeni belli olmayan, genellikle 7'li hece ölçüsüne göre söylenen dörtlüklerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Doğu Anadolu'da mani yerine bayatı sözü de kullanılmaktadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Uyak düzeni <b>aaba</b> şeklindedir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">2. TÜRKÜ</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Türkiye'nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirinin her çeşidini göstermek için en çok kullanılan ad "türkü"dür. Özel durumlarda ya da ezginin, sözlerin çeşitlemesine göre ninni, ağıt, deyiş, hava adları da kullanılmaktadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Çağdan çağa ve yöreden yöreye içerik ve şekil olarak değişiklikler gösterebilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Aşk, doğa, güzellik, kahramanlık, sosyal konular türkülerin konusunu oluşturur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Türküler aynı zamanda aşık edebiyatı nazım şeklidir. Yani söyleyeni belli türküler de vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">8‘li ve 11’li hece kalıbıyla söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Bent ve kavuştak olmak üzere iki bölümden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Hecenin sekizli ve on birli ölçüleriyle yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Türküler ezgilerine göre divan, usulsüz, bozlak, koşma, hoyrat, kayabaşı, Çukurova gibi çeşitlere ayrılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><b> </b></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">Ninni</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><b> </b></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Anonim/sözlü ürünlerdendir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Türkü çeşitlerinden biridir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Çocuğun uyumasının sağlanması ya da ağlamasının durması için, sade bir dille ve hece ölçüsüne göre ezgili olarak söylenen türkülerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Söyleyeni belli olmayan bu ürünler dörtlüklerden ve nakarat bölümlerinden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><u> </u></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">B. ÂŞIK EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ </h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Âşık edebiyatı nazım tür ve çeşitleri çoğunlukla sözlü ürünlerdir. Ancak şehirde yaşamış, okumuş yazmış olan âşıklarla günümüzde yaşamakta olan âşıklar şiirlerini yazarlar.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">1. KOŞMA</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Âşık edebiyatında en çok sevilen ve kullanılan nazım şeklidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dört dizeli bentlerden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">11’li hece ölçüsüyle (6+5 ya da 4+4+3 duraklı olarak) yazılır/söylenir. 4+3 ve 4+4 kalıbıyla söylenmiş koşmalar da vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Şair son dörtlükte mahlâsını söyler.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Uyak düzeni abab cccb dddb... şeklindedir. İlk dörtlüğün uyak düzeni xbxb ya da aaab şeklinde de olabilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Koşmalar genellikle lirik konularda söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Aşk, güzellik, tabiat, sevgi vb konular işlenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Koşmalar konularına göre güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt gibi nazım türleri içerir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Karşılıklı konuşma (dedim-dedi) biçiminde olan koşmalar da vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Ziyadeli koşmalara ayaklı koşma denir: ab(b)ab(b) cccb(b) dddb(b) ...</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Önemli koşma şairleri Köroğlu, Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan, Gevherî, Erzurumlu Emrah, Âşık Ömer.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">2. SEMAI</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Aruzla ve heceyle yazılan olmak üzere iki türlü semai vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Heceyle yazılanlar koşmaya benzer.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Tek fark dizelerin hece sayısıdır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Semai sekizli kalıpla yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlüklerden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Uyak düzeni aynıdır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Sevgi, güzellik, ayrılık ve doğa konularını işler.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Karacaoğlan ve Erzurumlu Emrah bu alanda meşhurdur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><b> </b></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">3. VARSAĞI</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Toroslardaki Varsak (Avşar) boyunun özel bir ezgiyle söylediği türkülerden geliştirilmiş bir nazım biçimidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kendine özgü bestesi vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Epik şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Sert, yiğitçe bir söyleyişi vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Hayattan ve talihten şikâyet gibi konular da işlenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Hecenin 8’li kalıbıyla yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Genellikle “bre, bre hey, hey, be hey” gibi ünlem sözcüklerine yer verilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kafiyelenişi koşmayla aynıdır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dadaloğlu ve Karacaoğlan varsağılarıyla ünlü iki şairdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><b> </b></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">4. DESTAN</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Âşık şirinin en uzun nazım biçimidir. (Anonim destanlardan farklıdır.)</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlüklerden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlük sayısı konuya göre değişir. Kimi destanlarda yüzü geçer.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Savaşlar, kahramanlıklar, ayaklanmalar, kıtlıklar, doğal afetler, salgın hastalıklar, eşkıya ve ünlü kişilerin serüvenleri, gülünç olaylar, toplumsal taşlama ve eleştiri, atasözleri, hayvanlar destanlara konu olur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Destan koşma gibi kafiyelenir: abab cccb dddb... İlk dörtlüğün uyak düzeni: xbxb şeklinde de olabilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Hecenin daha çok on birli kalıbıyla yazılır/söylenir. Sekizli kalıpla söylenenler de vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Destanların kendine özgü bir ezgisi vardır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Destanda da şair son dörtlükte mahlâsını söyler.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Seyranî ve Âşık Ömer bu alanda ünlüdür.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">C. ÂŞIK EDEBİYATI NAZIM TÜRLERİ</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Âşık edebiyatı nazım türleri genellikle koşma ve semai nazım şekilleriyle söylenir. Konuları bakımından koşma ve semaiden ayrılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">1. GÜZELLEME</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İnsan, tabiat, aşk, sevgi sevgilinin güzelliklerinden bahseden şiirlerdir. Koşma nazım şekliyle yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Lirik şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">En önemli şairi Karacaoğlan’dır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">2. KOÇAKLAMA</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Coşkun ve yiğitçe bir üslûpla yiğitlik, kahramanlık ve savaş konularını işler.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Epik şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Koşma şeklinde söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Edebiyatımızda Köroğlu ve Dadaloğlu koçaklama şairi olarak tanınır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">3. TAŞLAMA</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Bir kimseyi veya toplumun bozuk yönlerini eleştirmek için yazılan şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Koşma nazım şekliyle yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Aşık Dertli, Bayburtlu Zihni, Ruhsati ve Develili Seyrani önemli taşlama şairleridir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Divan edebiyatındaki adı hicviye’dir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">4. AĞIT</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Sevilen bir kişinin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getirmek amacıyla ve koşma nazım şekliyle yazılan şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İslamiyet öncesindeki adı sagu, Divan edebiyatındaki adı “mersiye”dir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Anonim halk edebiyatında da ağıtlar olmakla birlikte ağıtlar âşık tarzı Türk edebiyatına aittir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Doğal afetler, ölüm, hastalık vb. çaresizlikler karşısında korku, heyecan, üzüntü, isyan gibi duyguları ifade eden ezgili ürünlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Ağıt söyleme işine ağıt yakma, ağıt söyleyenlere ise ağıtçı denilmektedir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Koşma nazım şekliyle söylendiğine göre dörtlüklerden oluşur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kafiye şeması koşmadaki gibidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">D. TEKKE EDEBİYATI NAZIM TÜRLERİ </h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatına Tekke edebiyatı da denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Tekke Edebiyatı nazım türleri şunlardır:</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">1. İLÂHÎ</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Allah aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan/söylenen şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Özel bir ezgiyle okunur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İlâhîler tarikatlere göre türlü adlar alır: Mevlevîlerde âyin, Bektaşîlerde nefes, Alevilerde deme (deyiş, deme), diğer tarikatlerde de cumhur yada ilâhî denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Deme, Alevî ve Kızılbaş şairlerine aittir. Bestelenir. 8’li kalıpla söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İlâhîleriyle en çok Yunus Emre (XIII. yy.) ünlenmiştir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İlâhî, yedili, sekizli ve on birli hece ölçüsüyle yazılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dörtlük sayısı 3-7 arasındadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Kafiye düzeni koşmaya benzer: abab cccb dddb... İlk dörtlüğün uyak düzeni xbxb ya da aaab şeklinde de olabilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">2. NEFES</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Bektaşî şairlerinin yazdıkları tasavvufî şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Nefeslerde genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücut (varlığı birliği) kavramı anlatılır. Bunun yanı sıra Hz. Muhammet ve Hz: Ali için övgüler de söylenir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Nefeslerde kalenderane ve alaycı bir üslûp göze çarpar.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Edebiyatımızda Pir Sultan Abdal nefesleriyle ünlüdür.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">3. NUTUK</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Tekke önderlerinin tarikate yeni giren dervişlere tarikatin ilkelerini öğretmek macıyla söyledikleri didaktik şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">4. DEVRIYE</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">İlâhîye benzer. Ezelden beri var olan insan ruhunun Allah’tan gelip tekrar Allah’a dönmesi düşüncesini işleyen şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">5. ŞATHIYE (ŞATHIYAT-I SOFIYANE)</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Dinin ilkelerinden, inançlardan teklifsizce ve alaycı bir dille söz ediyormuş gibi söylenen şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Görünüşte saçma sanılan bu şiirler aslında toplumun ve insanların eleştirisini yapmakta ve tasavvuf kavramlarını anlatmaktadır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Bunlara genellikle Bektaşî şairlerinde rastlanır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">DİVAN ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ ve TÜRLERİ</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Divan şiiri nazım şekil ve türleri -şarkı ve tuyuğ hariç- Arap ve Fars edebiyatlarından alınmıştır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; ">Genellikle beyit ve dörtlük, nazım birimi olarak kullanılmıştır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">A. NAZIM BİÇİMLERİ</h1><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "> </h1><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">Mısra</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Sözlük anlamı “çift kanatlı bir kapının kanatlarının her biri”dir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Şiirdeki anlamı, “ölçülü ve anlamlı, bir satırlık nazım parçası”dır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Divan şiirinde bir şiire bağlı olmayan, başlı balına bir anlamı olan mısralara “azade mısra” denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Vecize düzeyine yükselmiş mısralara “mısra-ı berceste” denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>Hâlini bilmez perişanın perişan olmayan (Ahmet Paşa)</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>O mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler. (Hayalî)</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i> </i></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">Beyit</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Sözlük anlamı “ev”dir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Aynı ölçüde ve anlamca birbirine bağlı iki dizeden oluşan nazım birimidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Divan edebiyatında öncelikle kullanılır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyit nazım birimiyle yazılan şiirlerde her beyit başlı başına anlam bütünlüğü arz eder.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyitte dizeler birbiriyle kafiyeli olabildiği gibi kafiyesiz de olabilir. Bu, beytin, şiirin neresinde kullanıldığına ve kullanıldığı şiirin türüne göre değişir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>Bu şehr-i Sitanbul ki bî-misl ü bahadır</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>Bir sengine yek-pare Acem mülkü fedadır (Nedim)</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i> </i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>O gül-endam bir al şala bürünsün yürüsün</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i>Ucu gönlüm gibi ardınca sürünsün yürüsün. (Enderunlu Vasıf)</i></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "><i> </i></p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">I. BEYİTLERLE KURULAN NAZIM BİÇİMLERİ </h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">1. GAZEL</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Sözlük anlamı “kadınlarla âşıkane sohbet etmek”tir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Divan şiirinde en çok kullanılan nazım şeklidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Aşk, sevgi, güzellik ve içki konularını işleyen şiirlerdir. Lirik bir nazım biçimidir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Konularına göre adlandırılırlar: âşıkâne (garamî, lirik; Fuzulî), rindâne (Bâkî), şûhâne (Nedimâne; Nedim), hikemî (Nâbî)</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyitlerle yazılır. Beyit sayısı 5-15 arasındadır (tek sayılar).</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyitler arasında genellikle konu bütünlüğü olmaz. Ama beyitler arasında anlam bakımından bir uyum olmalıdır. Bunu kafiye ve redif sağlar.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Gazelde bütün beyitler aynı konuyu işliyorsa bu tür gazellere “yek-ahenk” denir; bütün beyitler aynı söyleyiş güzelliğindeyse bu tür gazellere de “yek-avaz” denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>İlk beytine “matla” (doğuş yeri) denir. Son beytine “makta” (kesme yeri, sonuç) denir. Şairin mahlâsını söylediği beyte (genellikle son beyit) “mahlâs beyti” denir. Gazelin en güzel beytine de “beytül-gazel” ya da “şah beyit” denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Kafiye düzeni: <b>aa xa xa xa xa xa</b></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; "><span style="font-family: Wingdings; "> Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Divan edebiyatında Fuzuli, Baki, Nedim, Necati, Taşlıcalı Yahya, Naili ve Şeyh Galip önemli gazel şairleridir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; "><span style="text-transform: uppercase; ">2. KASIDE</span></h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 35.4pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 9.6pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Kelime anlamı “kastetmek, yönelmek”tir. Terim anlamı, “belli bir amaçla yazılmış manzume”dir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Arap edebiyatından alınmıştır.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyitlerle yazılır</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Bölümlerden oluşur. Nesib/Teşbib (giriş), girizgâh, tegazzül, methiye, fahriye dua. (Aşağıda anlatılacak)</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Türk edebiyatında, din ve devlet büyüklerini övmek için yazılan şiirlerdir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Beyit sayısı genellikle 33-99 arasındadır. Ama daha az veya çok da olabilir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Kafiyelenişi gazeldeki gibidir: <b>aa xa xa xa xa xa ...</b></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Türüne, giriş bölümünün konusuna veya redifine göre isimlendirilebilir. Rediflerine göre: Su Kasidesi (Fuzulî), Güneş Kasidesi (Ahmet Paşa)... Konularına göre tevhit, münacat, naat, methiye olmak üzere türlere ayrılabilir. (Nazım türleri başlığı altında anlatılacak.)</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>İlk beytine matla; son beytine makta; en güzel beytine beytülkasid; mahlâs beytine de tac beyit denir.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 9.6pt; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 35.4pt; "><span style="font-family: Wingdings; ">Ø</span><span style="font-size: 7pt; "> </span>Nefi, kasideleriyle meşhurdur.</p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">Kasidenin Bölümleri</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; text-align: justify; text-indent: 45pt; "> </p><h1 style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 45pt; page-break-after: avoid; font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'; margin-left: 0cm; margin-right: 0cm; margin-top: 0cm; ">a. Nesib (teşbib)</h1><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; font-size: 12pt; fo</p></div> <div id="tagsbar"> <span id="tbarelement"><img alt="categoria" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/categoria.png" /> Kategori: <a href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'>Dokuzuncu Sinif</a> | </span> <span id="tbarelement"><img alt="commento" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/comment.png" /><a href='http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-nazim-bicimleri-ve-turleri/6647888#commentsnav'>Yorum</a> (yok) </span> <span id="tbarelement"><img alt="data" src="http://static.blogcu.com/temps/skinbu/images/data.png" />Aralık 26, 2009</span> <div id="readmore"><a href="http://yalpturk.blogcu.com/9-sinif-nazim-bicimleri-ve-turleri/6647888">Kalici Baglanti</a></div> </div> </div> <div id="links"><div class="alignleft"><a class='earlierlink' href="http://yalpturk.blogcu.com/sayfa/1">« Önceki </a></div> <div class="alignright"><a class='laterlink' ></a></div></div> </div> <div id="sidebar" > <div id="box" style="margin-left:auto;margin-right:auto;"><ul> <li><a href="http://yalpturk.blogcu.com" title="Ana sayfa"><span>Ana Sayfa</span></a></li> <li><a href="http://www.blogcu.com/kullanici/yalpturk" title="Profilim"><span>Profilim</span></a></li> <li><a href="http://yalpturk.blogcu.com/archive" title="Arsiv"><span>Arsiv</span></a></li></ul></div> <div id="box" style="margin-left:auto;margin-right:auto;"><h2>Kategoriler</h2><ul><ul><li><a title='Altıncı Sınıf' href='http://yalpturk.blogcu.com/Altinci+Sinif'><b>Altıncı Sınıf</b></a></li><li><a title='Yedinci Sınıf' href='http://yalpturk.blogcu.com/Yedinci+Sinif'><b>Yedinci Sınıf</b></a></li><li><a title='Sekizinci Sınıf' href='http://yalpturk.blogcu.com/Sekizinci+Sinif'><b>Sekizinci Sınıf</b></a></li><li><a title='Dokuzuncu Sınıf' href='http://yalpturk.blogcu.com/Dokuzuncu+Sinif'><b>Dokuzuncu Sınıf</b></a></li></ul></ul></div> <div id="box" style="margin-left:auto;margin-right:auto;"><h2>Etiketler</h2><ul><a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/mutlu" title="mutlu">mutlu</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/yıllar" title="yıllar">yıllar</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/açı kenar" title="açı kenar">açı kenar</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/geometri" title="geometri">geometri</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/Isı ve sıcaklık" title="Isı ve sıcaklık">Isı ve sıcaklık</a> <a style="font-size: 12px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/kimya" title="kimya">kimya</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/organik bileşikler" title="organik bileşikler">organik bileşikler</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/söz sanatları" title="söz sanatları">söz sanatları</a> <a style="font-size: 12px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/edebiyat" title="edebiyat">edebiyat</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/nazım" title="nazım">nazım</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/fonksiyon" title="fonksiyon">fonksiyon</a> <a style="font-size: 10px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/mat" title="mat">mat</a> <a style="font-size: 18px" class="tag_cloud" href="http://yalpturk.blogcu.com/etiket/" title=""></a> </ul></div> </div>  </div> <div id="footer"> Tema Sahibi <a href="http://www.skimbu.it">Alberto Ziveri</a></div> </div> </body> </html> <p>Copyright © 2009 blogcu.com uyarlama <a href="http://yalpturk.blogcu.com">Yılmaz Alp Öztürk</a> & <a title="LEDs" href="http://led24.de/">led</a>24.de.</p> </div> </div> </div> </body> </html> <center> <p><form method="get" action="http://www.google.com/search"> <input type="text" name="q" size="30" maxlength="230" value=""</BR> <input type="submit" value="Ara..!!"</BR> <input type="radio" name="sitesearch" value=""</BR>Google <input type="radio" name="sitesearch" value="http://yalpturk.blogcu.com/" checked />yalpturk</br> </form></p></center> <embed src="http://www.xatech.com/web_gear/chat/chat.swf" quality="high" bgcolor="#000000" width="982" height="505" name="chat" FlashVars="id=50711813&gn=yalpturkteam" align="middle" allowScriptAccess="sameDomain" type="application/x-shockwave-flash" pluginspage="http://xat.com/update_flash.shtml" /><br><small><a target="_BLANK" href="http://xat.com/web_gear/chat/embed.php?id=50711813&GroupName=yalpturkteam">Get yalpturkteam chat group</a> | <a target="_BLANK" href="http://yalpturk.blogcu.com"> SBS için Aradığınız Tüm Bilgiler</a></small><br><img style="visibility:hidden;width:0px;height:0px;" border=0 width=0 height=0 src="http://counters.gigya.com/wildfire/IMP/CXNID=2000002.0NXC/bT*xJmx*PTEyMzQ5NTM4NzI4NzAmcHQ9MTIzNDk1Mzg4NjY4MCZwPTUzMTUxJmQ9Jmc9MSZ*PSZvPTdiZDU3ODgzZGJmNzQxMjI5NzJkNzlhNjcwN2RlMzkz.gif" />